Klokkenluiden, vangnet met losse eindjes

Na bijna twee jaar ervaring met afspraken over klokkenluiders in het onderwijs, ziet de AOb ruimte voor verbetering. Het web van wetgeving, reglementen en voorschriften heeft last van wat losse eindjes waar de medezeggenschap mee te maken kan krijgen.
Klokkenluiden gaat over misstanden, problemen in de school die worden toegedekt in plaats van opgelost. Denk niet aan individuele kwesties zoals een onjuiste beoordeling, intimidatie en zaken rond rechtspositie, maar bijvoorbeeld aan fraude met diploma’s, omkoping door leveranciers, milieudelicten. Klokkenluiders die zulke kwesties over hun organisatie aankaartten, kwamen in het verleden vaak in persoonlijke problemen. zo raakte de man die in 2001 de bouwfraude onthulde, Ad Bos, zijn inkomen en zijn huis kwijt als gevolg van de affaire en bijbehorende juridische procedures.
Klokkenluidersregelingen moeten anno 2018 werknemers beschermen, zodat zij veilig aandacht kunnen vragen voor misstanden. Elke organisatie met vijftig personeelsleden of meer is verplicht er iets voor te regelen. De wetgever heeft bovendien het huis voor Klokkenluiders ingesteld, dat onderzoek doet naar gemelde misstanden en de betrokkene adviseert.
Hoewel de wet alleen over werknemers praat, vindt het onderwijsveld dat klokkenluiden net zo goed kan gebeuren door ouders of leerlingen die op een ernstige misstand stuiten en daarmee niet verder komen binnen de schoolorganisatie. Bij het huis voor Klokkenluiders kunnen zij niet aankloppen vanwege de wettelijke taakomschrijving. Na overleg met dat huis is de modelregeling van de VO-raad aangepast om ook de afnemers van onderwijs ondersteuning te bieden als ze in een situatie belanden waar klokkenluiden de enige oplossing is. Daartoe is, op dit moment alleen in het voortgezet onderwijs, de ‘commissie melden van een misstand’ ingesteld voor ouders en leerlingen. Deze commissie kon geen onderdeel zijn van het huis voor Klokkenluiders en is daarom ondergebracht bij de stichting Onderwijsgeschillen. De commissie doet onderzoek en adviseert de school over maatregelen. Het primair onderwijs heeft geen eigen regeling en evenmin een ondersteunende commissie. De AOb zou het wel een goede zaak vinden als er ook gehoor komt voor klokkenluidende ouders in het primair onderwijs, zegt adviseur medezeggenschap Marcel Koning.
Voor de mr is het niet eenvoudig om de weg te vinden in het web van klokkenluidersafspraken. Modelregelingen zijn mooi, maar worden pas van toepassing als de mr en het bevoegd gezag overeenstemming hebben bereikt. Logisch zou zijn dat voor alle regelingen rond klokkenluiden instemmingsrecht van de mr geldt, maar dat heeft de wetgever niet geregeld; alleen voor ondernemingsraden staat een instemmingsrecht in de wetgeving vermeld.

Sorry, vergeten

Sorry, de specifieke positie van het onderwijs is dit keer vergeten, kreeg de AOb te horen toen de bond navraag deed bij het ministerie van Onderwijs. Na overleg met vakbonden, werkgevers en experts staat de positie van de mr nu wel vermeld in de modellen voor mr-reglementen in po en vo. Het gaat om aparte instemmingsrechten voor de personeelsgeleding en voor de ouder/ leerlinggeleding, aangezien de aanpak van klokkenluiden voor deze twee groepen niet gelijk is vanwege het verschil in rechtspositie.
Als het mr-reglement nog niet is aangepast om de positie van klokkenluiders binnen de school te regelen, dan is dit het moment om actie te ondernemen. De mr kan het onderwerp altijd zelf op de agenda zetten en daarmee de overlegpartner erop wijzen dat de school wettelijk verplicht is een adequate regeling voor klokkenluiders te hebben; ook al is zoiets nog nooit voorgekomen en wil iedereen nare situaties vermijden. Wachten tot het probleem zich alsnog aandient vergroot de problemen alleen maar, waarschuwt de AOb, want op zo’n moment moet iedereen improviseren en dat vergroot de kans op problemen voor de school en persoonlijke schade voor de klokkenluider.

Huis voor Klokkenluiders
Commissie melden van een misstand bij Onderwijsgeschillen.

Verschenen in infomr 1/2018

Categorie

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren