Fusieplan? Zo verover je een plek aan tafel

De vrije scholen in Nederland werken aan professionalisering en dat leidt in Noord-Holland eind dit jaar waarschijnlijk tot een fusie van negen of tien ‘eenpitters'. De medezeggenschapsraden van de verschillende scholen kenden elkaar tot voor kort niet, maar gingen nauw samenwerken toen ze werden overvallen door de fusie-ambities van hun bestuurders.

Enthousiasme voor de fusievoornemens was aanvankelijk ver te zoeken op de vrije school Zaanstreek, zegt Maartje Syrier, voorzitter van de medezeggenschapsraad in Zaandam. "Vrije scholen zijn allemaal eenpitters. Daar zijn mensen aan gewend en gehecht."

Bart Wolles, lid van de oudergeleding en voorzitter van de mr op vrije school Kennemerland in Haarlem: "Het gaat op onze school heel goed. Er is een stijging van het aantal leerlingen, we hebben een dépendance geopend. Vanuit het personeel klonk echt de vraag: waarom zou je willen fuseren, waarom is dat nodig?"

Dezelfde ongerustheid was te horen op de andere bij de fusieplannen betrokken scholen, zeggen Wolles en Syrier. Wat zou een fusie betekenen voor de identiteit van de eigen school, voor de eigen baan en voor de werkplek?

Syrier: "Er waren veel vragen. Leerkrachten werden ongerust: moet ik straks les gaan geven op een school in een andere stad?"

In februari 2012 ontvingen de betrokken medezeggenschapsraden in Noord-Holland hun eerste echte informatie: een kant en klaar Plan van Aanpak, dat nog hetzelfde jaar tot een fusie zou moeten leiden. "De snelheid van het proces werd ons ineens duidelijk, en alle alarmbellen gingen rinkelen."

Handjeklap
De mr-leden hadden aanvankelijk de indruk dat de besturen 'handjeklap' zaken wilden doen. Syrier: "Ons bestuur zag Athena, uit het oosten van het land, als goed voorbeeld. Daar wilden ze nauw mee samenwerken na de fusie. De voorzitter van Athena zou vice-voorzitter worden bij ons en omgekeerd, in een personele unie. Er was een stuurgroep, maar daar zaten alleen bestuurders in en de bestuurder van de Stichting Athena. Bij ons ontstond het idee dat we door het oosten werden overgenomen. Er waren geen werkgroepen, er was te weinig overleg tussen de verschillende partijen, er werd gewoon van alles besloten en meegedeeld."

Alle medezeggenschapsraden voelden zich overvallen door het plan, zegt Syrier. "De bestuurders dachten: we leggen een document neer en dan heeft de mr zes weken de tijd om in te stemmen. Ze hadden zich blijkbaar niet gerealiseerd dat daar iets aan vooraf moet gaan. Zij hebben het over informeren, maar er moet natuurlijk een dialoog ontstaan. Ze moeten ons meenemen in dat proces."

Directe maatregelen
Als de besturen die stap niet zetten, doen de medezeggenschapsraden op vrije scholen het wel zelf. Ze kwamen bijeen en namen direct maatregelen. "We hebben een platform gevormd en een externe adviseur van de AOb erbij gehaald. We voelden ons niet bekwaam, wisten niet wat ons te wachten stond. Bovendien zat er erg veel verschil tussen de scholen: bij de éne mr zit er veel leven in, daar krijgt het team veel informatie van hun directeur of bestuurder. De andere mr weet niks en mailt nooit terug."

Met behulp van AOb-adviseur Saskia van der Schaaf stelde het platform vragen op: "Als het éne gangbaar is, waarom loopt het bij ons dan zó? Wat zijn de risico's? We wilden dat allemaal bespreken voordat we instemmen. We moesten vertrouwen krijgen in de fusie."

Het nieuwe 'mr-platform' ging serieus in gesprek met de stuurgroep en dat zorgde voor samenwerking in het proces, zeggen de beide voorzitters. Twee leden van het platform werden toegevoegd aan de stuurgroep: Syrier en Wolles. "Er werd, op verzoek van de mr-leden, binnen de stuurgroep ook plek ingeruimd voor twee directeuren."

Na deze eerste ingrepen verliep het fusieproces 'normaler'. Er kwamen werkgroepen, ondermeer over identiteit. Wolles en Syrier: "Elke school heeft eigen karakter. De één doet wel een Cito-toets voor de kleuters, de andere niet. Het gaat over methodieken, werktijden, de eigen autonomie van elke school. Een kleine dorpsschool in Hillegom heeft echt een ander karakter dan de vrije school in Haarlem. Niemand wil eenheidsworst."

De mr-leden kregen meer voor elkaar, zeggen ze. Zo is er verzoek van het mr-platform een second opinion op het rapport van de fusiebegeleider uitgevoerd. "Omdat wij onszelf niet deskundig genoeg achten op dat terrein." Een afvaardiging van het mr-platform zit bij het gesprek met het wervingsbureau dat een nieuwe bestuurder moet gaan zoeken.

Klein stafbureau
Er bestaat inmiddels ook wel enig begrip voor de fusiewens. Al verschilt dat per school, zegt Syrier. "Hier in Zaandam hebben we wat discontinuïteit in de schoolleiding gehad. Zo'n fusie zou iets meer continuïteit kunnen bieden en dat is natuurlijk goed voor het welzijn van de school."

Een gemeenschappelijk (klein) stafbureau zou ook een vooruitgang kunnen zijn, denkt Wolles. Deze fusie kan een stap zijn in de professionalisering van de vrije schoolse beweging, verwachten beiden: "De meeste vrije scholen hebben nog vrijwilligers als bestuurders. Een professioneel bestuur zou in deze tijd geen overbodige luxe zijn. Syrier: "Er moeten binnen de vrije schoolse beweging meer netwerken ontstaan, we moeten moderniseren. Het was altijd: wij leiden samen onze eigen school. Dat willen we niet meer, het is een gepasseerd station. We willen krachten bundelen en leren van en met elkaar. We gaan toch niet wachten tot al die eenpitters zijn verdwenen?"

Meer stabiliteit
Syrier en Wolles kijken tevreden terug op wat er voor elkaar is gebokst. Het was wél een enorme klus, qua inzet en tijd. Het belangrijkst was het wegnemen van onderling wantrouwen, concluderen ze, waarbij beide partijen een stap moesten zetten. Het bestuur was wellicht naïef om te denken dat het alles op eigen houtje kon doen. De mr moest zich inspannen om duidelijk te maken dat ze niet per definitie tégen een fusie was, maar mee wilde praten. "We hebben veel voor elkaar gekregen."

Natuurlijk zullen er na een fusie dingen veranderen, realiseren beiden zich. "Maar het is een besturenfusie, geen scholenfusie. We houden allemaal ons eigen brin-nummer." Wolles: "Ik zie wel voordelen. Als ouder geeft zo'n fusie toch wat meer zekerheid, wat meer stabiliteit op een school. Als eenpitter ben je erg kwetsbaar en het is niet meer vol te houden in deze tijd. Een professioneel bestuurder kan de schoolleiders ondersteunen bij alles wat er aan regelingen doorkomt uit Den Haag. Onze vrijwillige bestuurders werken echt keihard en hebben hart voor de zaak, iedereen is op vrije scholen sowieso heel erg betrokken, maar ze moeten het naast een andere baan doen. Dan kun je inhoudelijk nooit helemaal bij zijn."

Syrier ziet voor leerkrachten ook mogelijke positieve kanten. "Ik hoop dat we elkaar meer zullen treffen, dat we van elkaar kunnen leren, dat we op een ander niveau naar onze scholen gaan kijken."

Verschenen in Infomr 3/2012

Gepubliceerd 2012-12-01 12:00:00

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren