Samen bereik je meer in de strijd tegen krimp

Petities op de website van school, inspreektijd bij de gemeenteraadsvergadering, verhitte bijeenkomsten met ouders en bestuur, leerlingen met spandoeken op de regionale tv: de dreigende sluiting van een school zorgt vaak voor veel rumoer. Krimp bezorgt een mr soms ook bijzondere samenwerkingspartners.
In krimpregio's als Groningen en Friesland hebben medezeggenschapsraden inmiddels al heel wat ervaring met actievoeren tegen dreigende sluiting van hun school. In tientallen kleine kernen betekende de peildatum afgelopen jaren het eind van de dorpsschool. Maar het ministerie bood ook een opening. Uitstel van opheffing is mogelijk: als de kwaliteit van het onderwijs volgens de inspectie deugt, en er perspectief is op een groeiend leerlingenaantal. Ook dat zorgt natuurlijk weer voor spandoeken: de skoalle bliuwt iepen!
Reinout Jaarsma, scholingsmedewerker van de Algemene Onderwijsbond in het noorden van het land, ziet een enorme actiebereidheid bij mr-en en hij ziet ook bijzondere samenwerkingsverbanden ontstaan. Maar, waarschuwt hij: "Je moet als mr de belangen goed uit elkaar houden. Je bent er voor het belang van het kind en de school. Niet voor het belang van het dorp. En een school met bijvoorbeeld één kind in groep 3, dat is uit onderwijskundig oogpunt duidelijk niet ideaal."

Najaar 2010 leek opheffing onontkoombaar voor De Moskeflapper, een basisschool in het Friese Herbayum. De kleine nevenvestiging van De Kleyenburg in Franeker had exact 23 leerlingen op de peildatum, 1-10-2010. De overkoepelende stichting Radius liet weten de school na de zomer van 2011 te sluiten. Het college van Franekeradeel was akkoord, de gmr was akkoord. Maar de ouders en de mr van de Moskeflapper komen in verzet. Er zijn nieuwbouwplannen in het dorp: dat biedt uitzicht op nieuwe leerlingen, stellen de mr-leden. De school is belangrijk voor de leefbaarheid van de kleine kern, vinden ze. Van de gmr valt duidelijk geen heil te verwachten, maar de deelraad zoekt steun bij Dorpsbelang Herbayum, en vindt daar inderdaad een partner in de strijd. Een organisatie met weer hele andere contacten bovendien, die bijvoorbeeld de politici van de gemeente Franekeradeel bewerkt.

Piet Paulusma
En er komt steun van een bekende Nederlander: SBS6-weerman Piet Paulusma. Hij heeft een café in het dorp en kent Herbayum van haver tot gort. Ooit zaten zijn eigen - inmiddels volwassen - kinderen op deze dorpsschool, en Paulusma schaart zich achter het actiecomité.
Zo'n Paulusma weet wat publiciteit kan doen, kijkt mr-lid Henk Oosterlaar terug op die tijd. Paulusma zorgt dat er een paar keer een item over de school in Herbayum wordt 'gedraaid', dat ook wordt uitgezonden. De leden van de personeelsgeleding van de mr kunnen in het openbaar weinig, merkt Oosterlaar. "De directeur van Radius waarschuwde dat hij dat niet wilde hebben: wij waren in dienst." Dat betekende voor de leden van de mr dat ze níet het woord mochten voeren in de gemeenteraad, niet met spandoeken voor het stadhuis konden gaan staan. De mr streed binnen de school en binnen de stichting, onzichtbaar voor de buitenwereld. Maar de ouders, het dorpsbelang en Piet Paulusma zoeken de publiciteit wél. Ze gaan er helemaal voor en de gezamenlijke aanpak heeft succes. Ondanks het voornemen van het college en stichting Radius, besluit de gemeenteraad in april 2011 dat de school nog tenminste twee jaar open moet blijven. De waarschuwing van Henk Hueting, directeur van Radius, dat andere scholen daarvan de dupe zullen zijn, is weinig overtuigend en slecht onderbouwd, vindt de raad. Respijt dus tot 2013. Mocht de situatie dan niet zijn verbeterd oké: dan moet de Moskeflapper dicht, en dan zal de deelraad zonder morren akkoord gaan, beloven ze. Op dit moment zijn er nog maar 21 leerlingen, zegt mr-lid en leerkracht Henk Oosterlaar. "En er zitten nu vier leerlingen in groep 8, dus het wordt wel spannend." De stichting kan dit jaar natuurlijk nogmaals sluiting van de Moskeflapper aan gaan vragen, realiseert hij zich. "We zullen die twee jaar echt moeten bevechten."

Informatie is macht
Reinout Jaarsma vindt dat mr-en, zeker in 
krimpregio's, extra alert moeten zijn. Ze moeten zorgen dat ze goed op de hoogte zijn van de leerlingprognoses en de financiële situatie van hun bestuur. Het dorpsbelang komt vaak niet overeen met het belang van een overkoepelend schoolbestuur, waarschuwt hij. "En de financiën, de toebedeling van alle middelen, dat zijn bovenschoolse zaken die bij de gmr liggen. Je ziet dat het bestuur, gezien de financiën, zo'n schooltje liever wil sluiten en dat de gmr daar akkoord mee gaat. Die kijken naar het geld, en minder naar het belang van het dorp, waar je als mr, met ouders erin, veel dichter op zit. Je moet je als mr realiseren dat je maar één van de spelers bent: provincie, gemeente, bestuur en soms de inspectie hebben ook allemaal hun mening. Je moet als mr goed en in een vroeg stadium over alle informatie beschikken. Anders kan het gebeuren dat de gmr in principe al akkoord is met sluiting en sta je op een enorme achterstand."
Zorg dat je goede 'lijntjes' met de gmr hebt, adviseert Jaarsma. Stuur een mail, probeer op de hoogte te blijven van de agenda van de gmr, vraag naar de notulen, kijk of je de beleidsstukken digitaal in kunt zien. Jaarsma: "De grote besluiten worden op bovenschools niveau genomen. Wees je daarvan bewust en zorg dat je op de hoogte bent. En bedenk je: het gaat bij medezeggenschap om halen én brengen. Als jij je zorgen maakt, kaart het dan aan bij de gmr. Want op het moment dat je hoort dat de school gesloten wordt gaat de gmr niet meer met jou de barricaden op, die zijn dat stadium dan al gepasseerd."

De website www.vanmeernaarbeter.nl, een initiatief van de provincie Limburg, is een soort kennisplein rondom krimp.


Samen met meer partners

De 'voordeurdelers' rukken op in het onderwijs. Samen onder één dak is soms goedkoper en kan ook praktisch en inhoudelijk voordelen bieden. Op Vlieland komt een nieuw gebouw voor een nieuwe brede school: po (basisschool De Zeester) en vmbo (Krijtenburg) gaan samen in de nieuwbouw op het Waddeneiland. Maar de laatste tijd liep het leerlingenaantal onverwacht hard terug, ondermeer door een gebrek aan werkgeledenheid op het eiland. Gezinnen (mét kinderen) verhuisden naar de vaste wal. Het nieuwe schoolgebouw leek ineens te groot én te duur. De oplossing? Samenwerken met nieuwe gebruikers. Voorlopig is het plan dat de nieuwbouw ook onderdak gaat bieden aan de bibliotheek, de buitenschoolse opvang en een centrum voor jeugd en gezin. Her en der in het land, en vooral op het platteland, ontstaan in hoog tempo zulke multifunctionele accomodaties om de leefbaarheid in bepaalde regio's bijvoorbeeld op peil te kunnen houden met wat basisvoorzieningen: scholen gaan samen met culturele instellingen, sportzalen, kinderopvangorganisaties, huisartsenposten, bankfilialen: niets lijkt te gek.


Video-conferencing

Wel alle vakken aanbieden, maar niet meer altijd in levende lijve een docent voor de klas. Daarmee experimenteren een aantal scholen in Nederland, waaronder UniC in Utrecht. Voor het kleine aantal leerlingen dat wiskunde D kiest, is gekozen voor een experiment met 'video-conferencing'. De Utrechtse scholieren volgen een docent die op een andere school voor een klas staat. Zij staan wel rechtstreeks in contact met de docent, en kunnen dus ook 'inbreken' met vragen en opmerkingen.

Wat doen we samen?

In Delfzijl zijn met ingang van dit nieuwe schooljaar de besturen van het openbare Ommelander College in Appingedam en het protestantse Fivel College in Delfzijl gefuseerd, en ook het Noorderpoortcollege (mbo) heeft zich bij dit bestuur aangesloten. Voorlopig heeft iedereen nog z'n eigen gebouw, maar hoe lang nog? En kunnen het Fivel en het Ommelander beide alle profielen aan blijven bieden? Komt er een fusie, hoe zit het dan met de denominatie van de nieuwe school? Zaken waar de (g)mr het nog druk mee zal krijgen.
Wil van Vliet, voorzitter van de medezeggenschapssraad van het Sondervick College in Veldhoven (van vmbo tot vwo), opperde enige tijd geleden in het Eindhovens Dagblad dat meer samenwerking en meer specialisatie tussen de scholen wellicht een idee zou zijn. "Ik trek de parallel met passend onderwijs. Daar moeten we ook via samenwerkingsverbanden ons specialiseren, waarom kan dat ook niet voor het 'gewone'onderwijs? Elke klas die je draait met minder dan vijftien leerlingen, dat kost je als school geld. In plaats van dat iedereen álle examenvakken aanbiedt, is het misschien verstandiger om keuzes te maken. Niet allemaal én muziek, én handvaardigheid, én motorvoertuigentechniek én zorg en welzijn. Ga niet de concurrentie aan, maar overleg met elkaar." Het Sondervick College maakt deel uit van Ons Middelbaar Onderwijs, een samenwerkingsverband van meer dan dertig scholen in Brabant. "Binnen OMO zou je toch zeker over specialisatie na kunnen denken", vindt Van Vliet.

Verschenen in Infomr 3/2011

Gepubliceerd 2012-12-01 12:00:00

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren