Het vakantieslagveld komt eraan

De wetgever heeft het gehad met de volgens velen te lange vakanties in het onderwijs. Het mes gaat erin en volgens de minister neemt daardoor de kwaliteit van scholen toe. De komende wetgeving over onderwijstijd opent een nieuw slagveld in de medezeggenschapsraad, waar alle diplomatie nodig zal zijn om te vermijden dat geledingen met kwade koppen tegenover elkaar komen te staan.
De slag om 1040 lesuren in het voortgezet onderwijs uit 2007 hebben de rekenmeesters op het eerste gezicht verloren. De norm staat sinds 2009 op 1000 uur. In dat getal zijn opgenomen 40 uur voor maatwerkactiviteiten en maximaal 72 uur voor de maatschappelijke stage, te verspreiden over de schoolloopbaan. Klaar? Nee hoor, het wetsvoorstel Onderwijstijd dat momenteel bij de Tweede Kamer ligt, presenteert meer overleg, controle en regels.

Dat begint bij de zomervakantie, die voortaan maximaal zes weken mag duren. Het gaat verder met de kerst- en meivakantie, waar het rijk geen spreiding meer accepteert. Aan roosters, boeken, bevorderingsvergadering en andere zaken rond opstarten en afsluiten van het schooljaar mag niet meer dan vijf dagen verloren gaan. Over de planning van nog eens vijf roostervrije dagen voor leerlingen krijgt de hele mr instemmingsrecht. De wetgever wil de leerkrachten op die lessenvrije momenten laten werken: vergaderen, bijscholing en andere bezigheden die nu tot uitval van lessen leiden. Zo zou de wet Onderwijstijd leerkrachten dus beroven van vijf vakantiedagen. Daar heeft de AOb met de andere bonden een stokje voor gestoken in het cao-overleg: volgens het onderhandelingsresultaat voor de cao 2011-2012 blijven de vijf dagen ook voor leerkrachten in het voortgezet onderwijs roostervrij. Scholen die niet uit de voeten kunnen met de centraal opgelegde meivakantie van een week, kunnen in overleg met de mr de hele set daaraan vastplakken.

Personeel buitenspel
De detaillering van het begrip onderwijstijd in de wetgeving kent eveneens ingrijpende gevolgen. Door school op het programma geplaatste activiteiten buiten het leslokaal vallen daaronder, als de medezeggenschapsraad er tenminste mee akkoord gaat. Bij die beslissing staat het personeel in de mr formeel buitenspel: het wetsvoorstel spreekt over een horizontale dialoog en legt het instemmingsrecht over de kwantitatieve en kwalitatieve invulling van het onderwijsprogramma vanaf 2012 uitsluitend bij de ouders en leerlingen. De aan dit onderwerp grenzende instemming met het schoolplan en leerplan, alsmede de onderwijs- en examenregeling, blijft een bevoegdheid van de voltallige mr. Deze mogelijke twistappel is ook opgemerkt door de Raad van State, die in zijn advies over het wetsvoorstel een harde noot kraakt: als ouders en leerlingen met de gedetailleerde invulling van het schoolprogramma moeten instemmen, waar blijft dan de beoogde versterking van de professionele autonomie van de leerkracht?
Om de discussie tussen personeel, ouders en leerlingen binnen de perken te houden, kan het Beoordelingskader Onderwijstijd van de inspectie van pas komen. Dat somt de huidige grenzen op. Er staat bijvoorbeeld in dat proefwerkdagen voor 50 procent meetellen wanneer er slechts één toets wordt afgenomen zonder verdere lessen. Ook geeft de inspectie richtlijnen over zelfstandig werken, excursies en projectweken. Oudergeledingen die zouden eisen dat er alle 1000 uren een leerkracht in een lokaal voor het bord staat, kunnen daar nalezen wat er allemaal nog meer telt als onderwijstijd.
De beweging de andere kant op wil het ministerie ook mogelijk maken: wanneer mr en school samen nieuwe activiteiten bedenken die zij als onderwijstijd zien, geeft de inspectie ruimte voor experimenten. Bij de toetsing daarvan telt vooral de kwaliteit van de 'horizontale dialoog', blijkt uit het wetsvoorstel.

Ophokuren
De vrije ruimte bij de verdeling over lesuren en andere activiteiten bevalt in de politieke discussie lang niet iedereen. Bij de eerste ronde van de kamerbehandeling bepleitte de VVD striktere richtlijnen, omdat de normen voor onderwijstijd kwalitatief te vaag zijn. De wet zou gewoon een minimumaantal lesuren moeten voorschrijven, vinden de liberalen. Ook CDA en SP bekritiseerden de nieuwe ideeën over onderwijstijd. Het ministerie broedt nog op een beantwoording van deze en andere kritiek. Zodra die arriveert, volgt nadere parlementaire behandeling.
Diverse kamerleden zagen nog meer beren op de weg: via de instemming door ouders en leerlingen in de mr met maatregelen bij lesuitval sluipen mogelijk weer allerlei ophokuren en vage huiswerkactiviteiten de onderwijstijd binnen. Het zwarte scenario: de mr gaat akkoord met opvang in het schoolgebouw wanneer een les uitvalt omdat ouders niet willen dat hun kinderen de straat op gaan. Daardoor telt deze opvang mee als onderwijstijd, ook al brengen de leerlingen hun tijd door in de mediatheek met lanterfanten op internet. De inspectie staat met lege handen, want de mr heeft ingestemd. En de leerkrachten merken later in het jaar dat ze hun lesprogramma niet kunnen realiseren.
Het kan heel anders, betoogt de AOb al sinds de start van de discussie over onderwijs- en lestijden in 2007: scholen die hun werk goed organiseren, weten in 38 lesweken probleemloos 1000 uur te halen. De overheid die werkelijke kwaliteit verlangt, moet daar ook 1000 uur van bekostigen in plaats van de 960 uur die de minister nu financiert. En met de precieze verdeling van vakantiedagen, roosters en arbeidsvoorwaarden dient de wetgever zich anno 2011 helemaal niet te bemoeien. Afspraken daarover horen niet thuis in de wet maar aan de onderhandelingstafel van werkgevers en werknemers.
Medezeggenschapsraden hebben nog zeker een jaar de tijd om zich voor te bereiden op de komst van de wet Onderwijstijd. De Tweede Kamer en het ministerie hebben haast, maar weten dat niet in daden om te zetten. De verdere behandeling van het wetsvoorstel Onderwijstijd in de Tweede Kamer gebeurt naar verwachting ergens in het najaar.


Uren tellen

Elke leerling in het voortgezet onderwijs moet per jaar 1000 klokuren doorbrengen met activiteiten die vallen onder het schoolprogramma. Daarnaast rekent de wet met 600 uur per schooljaar aan huiswerk. Niemand heeft nog voorgesteld om daar ook controles op uit te oefenen.
Uit de 52 weken die een jaar telt, mogen er in het wetsvoorstel Onderwijstijd elf in de agenda staan als vakantie voor iedereen: 6 voor de zomervakantie, 2 kerstvakantie, 1 meivakantie, 2 vrij te besteden. De school is dan dicht. Leerlingen krijgen daarnaast te maken met vijf roostervrije dagen en maximaal vijf start/sluitdagen rond de zomervakantie. Zij hebben op die momenten geen les, maar leerkrachten moeten wel werken. Het lesrooster dient daardoor nog steeds te passen in dezelfde 39 onderwijsweken waarbinnen het veel scholen niet lukte om de 1040 uur te halen. Leerkrachten zullen zeker 41 weken van het jaar op school zijn, maar hun maximale jaartaak blijft 1659 uur omvatten zolang daarover geen andere cao-afspraken zijn gemaakt.

Verschenen in Infomr 2/2011

Gepubliceerd 2012-12-01 12:00:00

Categorie

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren