Eerst toetsen, dan fuseren

Wie in 2011 en daarna nog van plan is scholen of onderwijsbesturen te laten fuseren, moet beter doortimmerde plannen tonen. De Eerste Kamer schaarde zich begin dit jaar achter de invoering van een fusietoets inclusief rapportageplicht vooraf en daarmee groeit de manoeuvreerruimte voor medezeggenschap. Voordat de mr instemt en de minister het finale akkoord geeft, moeten er details over de praktische gevolgen van een fusie op tafel liggen.
Het instemmingsrecht van de medezeggenschapsraad op fusies bleek de afgelopen jaren geen geschikt instrument om nadelige gevolgen te vermijden. Het voornemen tot fusie kwam meestal in een vroeg stadium op de agenda voor overleg. Stap voor stap zwom de mr in de fuik van instemming met het principiële besluit. Pas daarna volgde vaak een tweede instemmingsprocedure over de gevolgen van de fusie voor personeel. Ook de ouders en leerlingen kregen dan apart zo'n traject. Vallen die gevolgen tegen, dan was dat nog nooit reden om de fusie af te blazen. Komt daar onenigheid van, dan wijst de jurisprudentie van de geschillencommissie steevast op de conflictvermijdende uitgangspunten van de wet medezeggenschap op scholen: mr en bevoegd gezag zitten aan tafel tot ze eruit zijn, eventueel met een vingerwijzing van de commissie naar een oplossingsrichting.

In het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en expertisecentra schrijft de wet nu een fusie-effectrapportage voor. Die moet minstens elf aspecten belichten. De initiatiefnemer beschrijft motieven, alternatieven, tijdsbestek, de te bereiken doelen, gevolgen voor keuzevrijheid en diversiteit, kosten en baten, gevolgen voor personeel en leerlingen inclusief de toekomst van voorzieningen, communicatie en wijze van evaluatie. Als elfde onderdeel dient er een advies van de betrokken gemeenten te komen: vinden zij de fusie wenselijk?

Verzwaring
Gevolgen voor het personeel beginnen al voor de fusiedatum. Het voornemen om samen te gaan leidt vrijwel altijd tot aangepast formatie- en personeelsbeleid als eerste stap naar de nieuwe organisatie. In de praktijk merkte de mr dit pas als het besluit was genomen. De wetswijziging zorgt ervoor dat leerkrachten van tevoren weten waar een fusie toe leidt.
Zolang de effectrapportage niet klaar is, kan de mr niet instemmen. Het volledige pakket wordt voortaan beoordeeld door alle geledingen. Als de instemming van de mr er ligt, volgt er in veel gevallen nog een beoordeling door het ministerie van onderwijs. De AOb vindt deze verzwaring van de procedure een verbetering. Voordat de fusie onvermijdelijk is geworden, komen de gevolgen duidelijk aan het licht. Bestuurders kunnen tot inzicht komen, de mr heeft argumenten in handen voor een doorwrocht oordeel en de minister van onderwijs kan ingrijpen

Uitzondering
De fusietoets en verplichting tot het opstellen van een fusie-effectrapportage gelden niet alleen voor fusies van scholen. Ook wanneer besturen samen willen smelten, moet de procedure worden afgewerkt. In het voortgezet onderwijs volgen alle fusies deze route. Voor kleinschalige operaties in het primair onderwijs geldt een uitzondering: zijn er minder dan 500 leerlingen bij betrokken, bijvoorbeeld om scholen op het platteland te laten overleven, dan kan de fusietoets achterwege blijven. Ook kleinschalige besturenfusies waar het gaat om minder dan 10 scholen vallen buiten de regeling.
In alle andere gevallen dient het bevoegd gezag de fusie-effectrapportage en een schriftelijke verklaring van instemming door de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad mee te sturen naar het ministerie. De minister beoordeelt na advies van een onafhankelijke commissie of er voldoende variatie blijft in het onderwijsaanbod. Dat geldt zowel voor de richting als de pedagogisch-didactische aanpak. Wanneer bijzondere en openbare scholen willen fuseren, komt er alleen toestemming als dit gebeurt ter vermijding van opheffing.
 
Verschenen in Infomr 1/2011

Gepubliceerd 2012-12-01 12:00:00

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren