Commissie Don: Scholen veel te spaarzaam

Medezeggenschapsraden moeten meer kritische vragen stellen over het oppotgedrag van hun school. Veel scholen hebben kapitalen op de bank staan en zijn overdreven voorzichtig.
Dat vindt Henk Don, voorzitter van de Commissie die het vermogensbeheer van onderwijsinstellingen onderzocht. Mr-leden moeten zorgen dat ze weten waar ze het over hebben, maar ook niet al te ingewikkeld doen, vindt Henk Don. "Voor het stellen van een brutale vraag heb je gewoon wat lef nodig."
Henk Don, voormalig directeur van het Centraal Planbureau en sinds 1 oktober bestuurslid van de Nederlandse Mededingingsautoriteit, maakt die kritische kanttekeningen in een recent interview met het Onderwijsblad van de Algemene Onderwijsbond. De AOb doet al jaren onderzoek naar het oppotgedrag van scholen in po en vo, en publiceert die gegevens op de site: hoerijkismijnschoolbestuur.nl.
De commissie adviseert scholen nu om meer aandacht te besteden aan hun financieel management. De elk jaar groeiende reserves van scholen duiden op overmatige voorzichtigheid en een gebrek aan financieel inzicht, aldus de commissie Don. Ze wil dat de Onderwijsinspectie scholen gaat controleren op buitenissig spaargedrag. Minister Plasterk heeft inmiddels laten weten dat hij de aanbevelingen overneemt.
In het interview zegt Henk Don voor de reden van het oppotten ondermeer: "Basisscholen hebben pas recent meer zelfstandigheid gekregen en je ziet dat ze daar een beetje van geschrokken zijn. Voorzichtig aan, niet te veel risico's nemen, want we kunnen zo maar omvallen."

Er is niks mis met voorzichtig financieel beleid, maar de overdreven zuinigheid die veel scholen tentoonspreiden, is niet wenselijk. Don: "Aan het eind van de rit moet je niet alleen een gezonde financiële positie hebben, je moet ook voldoende geld vrijmaken om goed onderwijs te geven." Scholen die zeggen dat de onderwijskwaliteit op orde is terwijl ze toch geld overhouden, spoort hij aan de lat hoger te leggen. "De kwaliteit kan altijd beter."

Deskundigheid
In z'n algemeenheid lijkt het er volgens hem op dat scholen te weinig financiële deskundigheid in huis hebben. Ze zijn niet in staat om een goede meerjarige begroting en een risicoanalyse te produceren. Schoolbesturen moeten meer financiële deskundigheid in huis halen, vindt hij, zodat ze zich kunnen ontwikkelen: van financieel beheerder die kijkt of er aan het eind van het jaar niet meer is uitgegeven dan er binnenkomt, tot bestuurder die meerjarig financieel beleid ontwikkelt om het onderwijs goed op de rails te krijgen. "Zodat niet de voorzichtige boekhouder regeert, maar het schoolbestuur."
Meer kritische vragen op instellingsniveau zijn daarbij een noodzakelijke prikkel, vindt de voorzitter van de commissie. Over grote bedragen op de bank, over de hoogte van het eigen vermogen, over de forse overschotten. Mr-leden op school weten wat er in de praktijk gebeurt, maar het vergt wel meer verstand van financiële zaken bij raden van toezicht en medezeggenschapsraden, vindt Don. "Daar is die financiële deskundigheid niet vanzelfsprekend aanwezig. Toch moet je het niet ingewikkelder maken dan het is. Medezeggenschapsraden moeten zich ook niet laten imponeren door mensen die wat meer financiële achtergrond hebben. Vragen waarom er zoveel geld op de bank staat, begint met gewoon wat brutaliteit."
Maar wanneer staat er veel geld op de bank? De commissie-Don heeft daarvoor een nieuwe indicator ontwikkeld: de kapitalisatiefactor. Die laat volgens Don zien of een school voldoende geld heeft geïnvesteerd om het onderwijs tot zijn recht te laten komen. "Met wat creativiteit en lef hebben we daar voor het primair en voortgezet onderwijs signaleringsgrenzen opgeplakt." vertelt Don.
Verder moeten scholen volgens hem ook durven lenen: "Als je een deel van de investeringen met geleend geld betaalt, hoef je niet te wachten tot het spaarpotje vol is. Je hebt de leermiddelen waarmee je het onderwijs wilt versterken dan eerder ter beschikking."
Het idee dat scholen in het voortgezet en basisonderwijs niet bij een bank aan kunnen kloppen omdat ze geen eigenaar zijn van hun gebouwen en dus geen onderpand hebben, doet Don af als een mythe. "Wij hebben gesproken met mensen uit de bankwereld en die vinden onderwijsinstellingen in beginsel heel kredietwaardig."
Bovendien kunnen scholen geld lenen bij het ministerie van financiën, het zogeheten 
schatkistbankieren. Die regeling wordt toegankelijker voor scholen, heeft het ministerie van financiën al beloofd.

Het volledige interview met Henk Don staat in het online archief van Het Onderwijsblad.

Verschenen in Infomr 4/2009

Gepubliceerd 2012-12-01 12:00:00

Categorie

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren