'Hard bewijs dat zachte aanpak KV-team werkt'

De eerste Kwaliteitsteams Veiligheid zijn nog niet uitgerukt naar de ‘probleemscholen' in de grote steden, of vanuit België hoorden we begin dit jaar al een parlementariër roepen: ‘goed idee, dat zouden wij ook moeten doen'. In november 2007 kondigde staatssecretaris Marja van Bijsterveldt de teams aan. Vlak voor de zomervakantie was het eerste team beschikbaar. Sinds september krijgen meer scholen ermee te maken. Wat strooit ‘Den Haag' nu weer uit over het onderwijs?
Voor staatssecretaris Van Bijsterveldt was het vorig jaar helder. Over het algemeen voelen leerlingen zich behoorlijk en in toenemende mate veilig op de scholen in Nederland. Maar vooral in de grote steden in het vmbo, het speciaal basisonderwijs en het praktijkonderwijs, wil het nog wel eens uit de hand lopen. Vorig jaar kregen enkele stevige incidenten volop de aandacht. Bij één van die steekpartijen, op het Technisch College in Amsterdam-Slotervaart, viel zelfs een dode. Eerder dat jaar viel er ook al een slachtoffer op een Alkmaarse school.
Naar aanleiding van die incidenten schreef Van Bijsterveldt op haar weblog: "De samenleving maakt zich in toenemende mate zorgen over opvoedingsonmacht, gedragsproblemen, vervagende waarden en normen, en uitingen van geweld. Als er één plek is waar deze maatschappelijke problemen iedere dag samenkomen, dan is het de school. Maar we kunnen van de scholen niet vragen in hun eentje dit 'maatschappelijk tekort' te compenseren. Het onderwijs is geen 'Haarlemmerolie' voor alles wat er loos is in de samenleving."
Niet in hun eentje, meent de staatssecretaris, maar een steentje bijdragen moet lukken. Ze trok meteen de portemonnee. Voor de periode tussen 2008 en 2010 steekt het rijk 1,75 miljoen euro in de Kwaliteitsteams Veiligheid. Die maken onderdeel uit van een pakket van maatregelen met als uitgangspunt dat de school geen burcht moet worden. Het gaat haar dus vooral om preventie. Naast de KV-teams wil de staatssecretaris ook een landelijk eenduidige en verplichte incidentenregistratie en krijgen meer leraren anti-agressie trainingen.
Twee weken voor ze dit maatregelenpakket bekendmaakte, had PVV-voorman Geert Wilders gepleit voor teams van school cops: stevige figuren die onverwacht scholen bezoeken en leerlingen bijvoorbeeld op wapenbezit controleren. Ook scanners, poortjes en honden waren hard nodig. "Want er is veel mis op scholen", sprak Wilders in zijn roep om harde maatregelen.
De Kwaliteitsteams Veiligheid van Van Bijsterveldt hebben een andere werkwijze. Vanuit Den Haag geen getatoeëerde macho's die onverwacht voorrijden in Hummers om vervolgens met harde hand orde op zaken te komen in de veronderstelde poelen des verderfs. Integendeel, de teams bestaan uit nette deskundigen op allerlei terreinen. Pas als scholen er zelf om vragen, komen ze langs. Om het bestaande veiligheidsbeleid door te lichten (quick scans), te helpen bij problemen en te adviseren over wat beter kan.
"We gaan ons opstellen als makelaars in kennis en ervaring. Soms ervaren scholen het alsof ze in een moeras zitten. Wij zullen dan adviseren waar ze een vlondertje kunnen leggen, zodat ze zelf weer verder kunnen bouwen aan een veiligere school,'' stelt prof. drs. Dolf van Veen, hoofd van de afdeling Onderwijs & Jeugdzorg van het Nederlands Jeugdinstituut in Utrecht. Dit expertisecentrum over jeugd en opvoeding heeft de KV-teams onder zijn hoede.
Van Veen is eindverantwoordelijke van de vijf kersverse teams, die bestaan uit ervaren veiligheidscoördinatoren uit diverse onderwijssectoren en uit specialisten op deelonderwerpen. De teams gaan 'van onderaf' werken. "We proberen aan te sluiten bij de bestaande structuren en komen met verbetersuggesties. Deze aanpak past beter in de Nederlandse context dan van bovenaf zeggen 'zo gaan we het doen'. Je moet ons meer zien als de altijd kritische collega", zegt Van Veen. Maar daar luisteren agressieve leerlingen toch niet naar?
"Soms kan een harde aanpak met poortjes en camera's, zoals die in de politiek regelmatig wordt gesuggereerd, nuttig zijn. Vaak liggen oorzaken van onveiligheidsgevoelens dieper, daar moeten we naar op zoek en daar zijn we deskundig in. Van deze zogeheten zachte aanpak hebben wij hard bewijs dat die op termijn het beste werkt. Toch gaan we niet met een uniform recept de scholen langs. We willen aansluiten op wat er al is. Je moet ons zien als een extra impuls; als de frisse blik van een relatieve buitenstaander die komt helpen de boel vlot te trekken."
Overigens start hij binnenkort wel een voorlichtingscampagne voor de scholen en koepelorganisaties. De bedoeling is om in het eerste tijd vooral naar vmbo's en het praktijkonderwijs af te reizen. Later komen het mbo, basis- en speciaal onderwijs aan de beurt.
Veiligheid is een breed begrip in de visie van de KV-teams. Het heeft niet alleen te maken met korte lontjes van sommige leerlingen. Als bijvoorbeeld in de omgeving van de school veel vandalisme en geweld bestaat, dan draagt dat ook bij aan een negatief klimaat op school. "Dan moet je aan de slag met gemeente en politie om de omgeving veiliger te maken. Maar we brengen ook deskundigheid over 'digipesten' of radicalisering mee. Of we nemen de afstemming tussen zorg- en veiligheidsbeleid onder de loep. Dit zijn twee kanten van dezelfde medaille. We kijken naar het totale schoolklimaat. Of er gedragscodes zijn en of ouders, leerlingen en personeel elkaar op hun verantwoordelijkheden aanspreken. Te vaak zien we dat beleid niet verder komt dan de lerarenkamer. En als we de nodige kennis zelf niet in huis hebben, dan huren we externe deskundigen in.
De eenduidige incidentenregistratie is niet het wondermiddel, vindt Van Veen. "Het is van groot belang om beter te registreren en daar zijn ook wel een goede instrumenten voor. Maar het gaat er vooral om wat je daarna en daarvoor doet. Scholen moeten niet pas in actie komen als het water tot de lippen staat. Als je dan pas ouders en de omgeving bij het veiligheidsbeleid gaat betrekken, dan ben je echt te laat. Het gaat om het ontwikkelen van proactief beleid. Dat kan over geweld gaan, over vandalisme, schoolverzuim, internetpesten en nog heel veel meer. Vandaag is het dit, morgen dat. Vooral in de pers zien we de golfbewegingen. En alleen door met alle partijen in en om school samen te werken kun je dit soort zaken oplossen. Veiligheidsbeleid moet meer zijn dan een papieren tijger. Net als alle betrokkenen bij scholen, moeten ook de medezeggenschapsraden daar voor waken."

De Kwaliteitsteams Veiligheid zijn bereikbaar via de informatielijn 030-2306564 en via email: kwaliteitsteamsveiligheid@nji.nl


Veiligheidsbeleid is een 'must' voor elke school

Agressie op scholen is steeds vaker reden om niet voor een baan in het onderwijs te kiezen. Een veilige school is de belangrijkste basisvoorwaarde om goed onderwijs te kunnen geven en krijgen. Geen school kan dus zonder een afgewogen veiligheidsbeleid als onderdeel van het arbobeleid. Dat houdt procedures en afspraken in en daar komt de medezeggenschapsraad om de hoek kijken. Want een veiligheidsbeleid is alleen effectief als het draagvlak heeft. Niet alleen bij de schoolleiding, maar ook bij personeel, ouders en leerlingen en de omgeving. De bemoeienis van de mr is in artikel 12 van de Arbowet wettelijk voorgeschreven. Wie meer wil lezen over de mogelijkheden kan vanaf de website van de AOb de brochure 'Je staat er niet alleen voor' downloaden. Hierin ook een stappenplan om te komen tot een beter veiligheidsbeleid.

Verschenen in Infomr 3/2008

Gepubliceerd 2012-12-01 12:00:00

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren