Meer lestijd betekent ook meer personeel

De ene schooldirecteur bestookt de Tweede Kamer met protesten tegen de strikte toepassing van de regel die 1040 lesuren per jaar eist in het voortgezet onderwijs. De andere trekt juist alles uit de kast om politiek en onderwijsinspectie te behagen. Wat kan een medezeggenschapsraad beginnen in die situatie?
Schoolleiders halen de stofkam door roosters en taken. Uurtje les erbij, tijd voor nascholing eraf, vergaderen buiten lestijden. De mr kan protesteren omdat overschrijding dreigt van het maximaal aantal werkuren, maar een directeur die op het scherpst van de snede werkt, kondigt gewoon een ander taakbeleid af zonder instemming. Zo gaat het bijvoorbeeld op scholengemeenschap Ubbo Emmius in Stadskanaal, waar het personeel alleen nog nascholing mag volgen als daar geen enkele les door uitvalt. Graag zelf vervanging regelen en daar niet in slaagt, heeft pech gehad.
"Eigenlijk gebruikt de directie het personeel als politiek instrument", analyseert mr-secretaris Wim van Dijk. "Het idee is dat we zo laten zien dat de wet niet werkt, maar het leidt tot schrijnende beslissingen. Mijn collega die bezig is met een schoolpastoraat mocht niet naar een studiedag over identiteit en vieringen omdat ze die dag lessen had."
De mr adviseerde tegen de maatregel, maar de directie kondigde die toch af. De raad koos ervoor de zaak niet op de spits te drijven: het instemmingsrecht hangt in de lucht, een discussie in de personeelsgeleding van de mr staat nog op de rol, maar in de praktijk slikt het personeel veel, aldus Van Dijk.
Ergernis bij ouders en politici over lesuitval is de oorzaak van alle opschudding. Naast de lange vakanties in het onderwijs constateren vaders en moeders dat hun pubers geregeld thuis zitten of op straat rondhangen terwijl ze eigenlijk op school moeten zijn.
Leraar ziek, projectweek, proefwerkperiode, rapportvergadering, excursie van andere klassen: er is altijd wel een reden voor de lesuitval, maar ouders pikken het niet meer. Een groepje bestookt het ministerie, de media en het parlement met kritiek op scholen die hun belangrijkste taak verwaarlozen en deze actie vindt gehoor. Eerst verschijnt er een kritisch rapport van de onderwijsinspectie over de praktijk van de laatste weken voor de zomervakantie en dan stelt de Tweede Kamer in debat met minister Van der Hoeven vast dat iedere leerling op de middelbare school 1040 uur lestijd moet krijgen.

En gaat over tot de orde van de dag zonder aan te geven hoe scholen die 1040 uur voor elkaar moeten krijgen. Dat lijkt logisch omdat er voorheen een nog iets hogere norm gold, maar in de praktijk zit het onderwijs met de gebakken peren.

Flauwekul
"Grote flauwekul, ik ga mijn mensen niet over de kling jagen", zegt rector Van der Beek van het Altena College in Sleeuwijk. Hij is een van de Zuid-Hollandse schooldirecteuren die gezamenlijk naar de Tweede Kamer trokken om te protesteren tegen de ondoordachte 1040-eis. Met steun van de mr, dat spreekt. Op zijn school treft de inspectie een standvastig team aan dat zich niet op laat jagen.
Wat adviseert Van der Beek aan medezeggenschapsraden die een andere schoolleiding tegenover zich vinden? "Ik blijf het luid en duidelijk roepen. Zit je als mr met een directeur die de braafste van de klas wil zijn, help hem dan om niet door de knieën te gaan en zijn rug recht te houden. Het is nog niet verloren. Er komen vervolgbrieven aan de kamer, ik ben niet ten einde raad."
Er zijn heel wat argumenten tegen de 1040 uur in te brengen, vinden de Zuidhollanders. De beslissingen over het eindrapport bijvoorbeeld, kun je moeilijk pal voor de vakantie nemen. Van der Beek: "Moeten we dan op de vrijdag voor de vakantie ouders en kind vertellen dat het zittenblijven wordt? Wat valt er op dat moment nog te ondersteunen en te helpen? Iedereen is weg. Je kunt de rapportvergadering dus niet zo laat houden. Er gaan onvermijdelijk dagen af van die 39 weken en dus is 1040 uur niet reëel. Als je het knap organiseert heb je 36 weken, dat betekent 960 uur.''
En toch zijn er genoeg scholen die wel alles op alles zetten om de 1040 uur te halen. Zo streepte De Grundel in Hengelo de toetsweken door voor klas 4 en staat klas 5 hetzelfde te wachten. Mr-lid René de Vreede, vader van een examenleerling, vindt het onzinnig dat Den Haag dit soort maatregelen afdwingt. "In de toetsweken was er vanouds geen les en daardoor hadden leerlingen de ruimte om zich goed voor te bereiden en een hoog cijfer te halen. Dat is van belang voor studies als medicijnen. Nu hebben ze 's morgens les en 's middags toets. Dan zijn ze vermoeid, dat gaat ten koste van de prestaties."
Ouders én personeel vonden de maatregel niks, maar hun protest in de mr leidde nergens toe. "De school is bang subsidie te verliezen en zegt dat het niet anders kan. Als mr heb je niet de kennis om zoiets tegen te houden. Maar ik snap nog steeds niet waar Den Haag zich mee bemoeit."

Dreigende taal
AOb-bestuurder Martin Knoop adviseert medezeggenschapsraden om zich niet te laten overdonderen door directeuren die dreigende taal uitslaan over de inspectie, de Tweede Kamer en de bekostiging. "Alleen slechte schoolleiders zeggen dat het personeel meer uren moet maken om de extra onderwijstijd aan te kunnen bieden. Zo werkt het niet. Vergelijk de situatie maar met supermarkten. Toen die besloten om van 8 tot 20 uur open te gaan, kwam er meer personeel bij.''
Hét houvast voor mr en personeel is de caoregel dat een school de verdeling tussen lesuren en andere taken alleen kan veranderen met instemming van de pmr én tweederde van de medewerkers. Weliswaar gaat de letterlijke tekst over 'het systeem van taakbeleid' zonder uit te leggen wat dat inhoudt, maar een recente uitspraak van de bezwarencommissie maakt duidelijk dat schuiven met de uren een systeemwijziging is. Altijd die raadpleging organiseren, adviseert Knoop dus, ook al vindt de leiding dat het maar om een kleinigheidje gaat: "Alles wat mensen ervaren als een wijziging van het taakbeleid, ís een wijziging van het taakbeleid. Gaat het echt om een kleinigheid, dan kun je 100 procent instemming verwachten. Informeer als mr met de directie het personeel, zorg dat ze niet overvallen worden en maak stemmen mogelijk van maandag tot maandag zodat iedereen zijn mening kan geven." De mr kan een vuist maken: zo'n personeelsraadpleging hoeft niet bij handopsteken na de rapportvergadering. Er is een reglement voor nodig en de mr heeft instemmingsrecht bij het vaststellen van de regels.
Als een directeur aan de afspraken morrelt zodat de leerkrachten opeens veel meer les moeten geven of zelfs meer op hun bordje krijgen dan past binnen de maximale jaartaak van 1659 uur, is het volgens Knoop hoog tijd voor een telefoontje naar de vakbond. "Je kunt een vuist maken wanneer het gaat om een overtreding van de cao. Als we zo'n melding krijgen van een mr of een lid, vragen we eerst na bij het bevoegd gezag wat de redenering van de school is. Dan gaan we terug naar de melder. Is er echt iets aan de hand, dan organiseren we een driehoeksgesprek waarin de AOb komt uitleggen waarom de school een overtreding dreigt te begaan. Op dat moment komen we er eigenlijk altijd uit. Maar als het nodig is, belegt onze regiobestuurder een personeelsvergadering en een actiebijeenkomst. En dan is er natuurlijk nog de geschillencommissie, maar daar moet je dit soort kwesties niet terecht laten komen. Het gaat hier om draagvlak."

Creatieve oplossingen

Meer lestijd betekent meer personeel, maar wat als de school die extra inzet niet kan betalen? Een greep uit de 'creatieve' oplossingen die een mr kan aandragen als de directie met de handen in het haar zit.
• Huiswerkklas: zet grote groepen bij elkaar in de aula en laat ze onder toezicht werken. Doe dit twee uur per week, 36 weken lang en de teller tikt lekker door.
• Stages: vooral vmbo-stages in het bedrijfsleven leveren uren op: laat de leerling maar ervaren hoe het is om zes weken lang veertig uur voor een baas te werken.
• Culturele activiteiten: met de ckv-klas onder begeleiding naar de schouwburg inclusief discussie vooraf en tijdens de gezamenlijke maaltijd. Zes uur onderwijstijd per keer.
• Werkweek buitenland: met de bus naar Rome en onder begeleiding musea bezoeken kan tot tien uur per dag aan onderwijstijd opleveren.

De rekensom: van 52 weken naar 1040 uren

Een jaar telt 52 weken. Haal er zeven weken zomervakantie vanaf, twee weken kerstvakantie, een week herfstvakantie, een week meivakantie en een week voorjaarsvakantie. Dat zijn al twaalf weken 'uitval' en dan zijn er ook nog Goede Vrijdag, Tweede Paasdag, Tweede Pinksterdag en Hemelvaartsdag: zo snipper je de dertiende week uitval bij elkaar en blijven er 39 echte onderwijsweken over. Het klopt dat je in zo'n jaar van 39 weken 1040 uur les kunt geven bij een rooster met 32 uren, het aantal waar scholen fi nanciering voor ontvangen. Die 32 lesuren van vijftig minuten zijn 26,67 klokuur, vermenigvuldig dat getal met 39 weken en je komt op 1040. Deze rekensom veronderstelt dat de leerlingen op de eerste dag na de vakantie met boeken en rooster direct aan de slag gaan. Ook moeten ze na het uitdelen van de rapporten op de een of andere manier lessen blijven volgen.
De 1040-norm geldt voor alle onderbouwklassen en het derde jaar havo/ vwo. De bovenbouw moet 1000 uur les krijgen, de examenklas 700 uur.

Verschenen in Infomr 2/2007

Gepubliceerd 2012-12-01 12:00:00

Categorie

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren