Onderwijstijd: grijp de kansen

De politieke bemoeienis met onderwijstijd in het voortgezet onderwijs is geen reden om overstuur te raken. Breng de discussie verder dan gecijfer over 1040 uur, 190 dagen en 38 weken, bepleit AOb-trainer Willem Debets. De medezeggenschapsregels over onderwijstijd zijn een unieke kans om bij te dragen aan meer kwaliteit door inhoudelijke gesprekken tussen personeel, ouders en leerlingen.

Ja, de 1040-norm voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs is erdoor 'gerommeld' en er valt over te twisten hoe zinvol zo'n getal is – het gaat er immers vooral om dat leerlingen voldoende te weten komen, niet hoe lang ze in de bankjes zitten. Maar hoewel de politiek verder pruttelt over bijstellingen is de inspectie al op pad om overtredingen de kop in te drukken, hoorde Debets her en der in het land. "Bij een onaangekondigd bezoek moeten scholen hun administratie van onderwijstijd laten zien, alsof de FIOD langskomt. Er zijn al boetes opgelegd van tienduizenden euro's, ook als een school niet in staat bleek de gegevens op te hoesten."

Over de cijfers kan de mr-discussie dus kort zijn: elke school moet zich gewoon aan de wet houden. Maar er is veel marge voor wie met aandacht en creativiteit naar de regels rond onderwijstijd kijkt, aldus de AOb-trainer. "De hele mr heeft instemmingsrecht over de lijst van activiteiten die volgens de school horen bij onderwijstijd. Ouders en leerlingen gaan zich er dus mee bemoeien. Neem dat serieus. Laat ze over de inhoud meepraten. Van welke activiteiten leren ze iets? Wat verwachten ze van mentoraat, waar gaat meer tijd dan nodig in zitten en wat missen ze? Hebben zij ideeën over de opvang van lesuitval? Want een tussenuurtje vrij lijkt leuk, maar zeker in de bovenbouw willen leerlingen goed voorbereid naar het examen. Denk met elkaar mee tot dat je weet wat onderwijstijd voor iedereen betekent. Maar let wel op dat er geen rolverwarring ontstaat; de uitvoering van het afgesproken werk is echt een zaak van de personeelsgeleding. Als klant van de supermarkt bemoei ik me ook niet met het vakkenvullen, daar wil ik gewoon geen last van hebben."

Timmeren
Schoolactiviteiten waar je wat van leert hoeven zich niet in het klaslokaal af te spelen. De regels rond maatwerk voor onderwijstijd openen voor Willem Debets een scala aan mogelijkheden: "Als honderd leerlingen intensief aan de slag zijn rond een muziek- en toneelvoorstelling, kun je dat zeker tot onderwijs rekenen. Denk ook aan het timmeren van het decor, schilderen, de techniek. Al het maar gebeurt onder leiding van bevoegde docenten."
School stoomt leerlingen niet alleen klaar voor het behalen van een diploma, benadrukt hij, het gaat ook om vorming. "Als je die elementen aan de orde stelt in de discussie over onderwijstijd, praat je over de kern van het onderwijs, waarom we in deze sector werken. In de mr kun je erover nadenken hoe het beter kan. Het is heel vervelend als die discussie zich versmalt tot gepraat over uren en minuten, onder druk van de controle. Ik zou willen dat de mr uitzoomt en de vragen zo groot mogelijk stelt."
Bij elke discussie over de samenhang tussen onderwijstijd, cao-bepalingen, mr-bemoeienis en richtlijnen van de inspectie dreigt verwarring. De begrippen werkdag, lesdag en onderwijstijd zitten elkaar danig in de weg. Debets: "Op een werkdag praten we met elkaar over de leerlingen. In onderwijstijd zijn we met allerlei activiteiten met de leerlingen bezig, maar buiten de les. Alleen lesdagen vallen onder de 750 uren die in de cao voortgezet onderwijs staan genoemd. Excursies, werkweken, roosters uitreiken enzovoorts is onderwijstijd. Maar natuurlijk lopen die dingen elke week door elkaar heen."

Verantwoording
Dat de cao en diverse andere wetten allemaal gevolgen hebben voor de arbeidsvoorwaarden, maakt het er ook niet gemakkelijker op: "Oorspronkelijk bepaalt de wet de eindtermen, wat de leerlingen moeten bereiken. Hoe je daar komt, hoort een zaak te zijn van de betrokkenen. Maar zo ligt het dus niet. De druk om alles op te schrijven, verantwoording af te leggen en allerlei toetsen af te nemen is hoog. Als je ewend bent aan 36 lesweken terwijl dat er nu 38 moeten worden, ja dat is wel wat. En dan komt ook het passend onderwijs er nog bij. Met die werkelijkheid van de leerkracht zou het ministerie wel wat meer rekening mogen houden. Als staatssecretaris Dekker met veranderingen aan de 1040 urennorm komt, hoop ik dat hij meer ruimte geeft aan maatwerk. De 60 uur die er nu staat, mogen er best 100 worden, daar kunnen scholen wat mee."
Maar voor Willem Debets zijn lastige omstandigheden geen reden om in een hoekje te gaan kniezen: "Er gebeuren zoveel goede dingen in het onderwijs én er zijn altijd kansen om het met elkaar te verbeteren. Een discussie over onderwijstijd s er daar één van. Die hoeft niet ingewikkeld te zijn, als je de medezeggenschap maar goed op orde hebt."

Meer oog voor de leerling

Willem Debets bepleit meer aandacht voor de leerlingen in de mr, op basis van hun eigen positie in het krachtenveld van medezeggenschap: "Je hebt niets aan leerlingen die de wet kennen. Het gaat om de leerlingen die vertellen over hun ervaring in het onderwijs. Elk onderwerp in de mr is terug te voeren op leerlingen. Elk stuk heeft gevolgen voor leerlingen. Vraag ze niet om uren en percentages, maar informeer naar hun mening, hun zorgen, hun wensen. En geef die leerlingen als eerste het woord, dan kunnen ze onbevangen spreken voordat de vergadering ze het gras voor de voeten wegmaait. Zorg dat je dit vroeg in de beleidsontwikkeling doet en leg dus geen uitgewerkte plannen op tafel. Dan ben je niet bezig met medezeggenschap maar vraag je om goedkeuring."

Verschenen in infomr 1/2013

Categorie

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren