'Erken elkaars uiteenlopende belangen'

Als directeur van een school kun je veel profijt hebben van een goede medezeggenschapsraad, vindt Francien Kleemans.

De eerste medezeggenschapsraad waar ze ruim 10 jaar geleden als directeur mee te maken kreeg omschrijft ze als 'een juridische'. Francien Kleemans: "Zij zaten heel erg op de letter van de wet, letten op elke komma, wisten precies hoe het zat met wet- en regelgeving. Ik begon net als directeur en ben me toen wel direct in gaan lezen op alle rechten en plichtenbij medezeggenschap."
Hoe kijkt ze op de samenwerking met die mr terug? "Het liep wel, er waren geen calamiteiten. Maar ik dacht vaak ook: waar gáát dit over, het was voor mij niet inspirerend."
In de tien jaar dat ze directeur was van de Vrije School Kennemerland in Haarlem, merkte ze dat het ook heel anders kan. "Je kunt elkaar scherp houden. Dan heeft het meerwaarde. Je hoort uit alle geledingen wat er leeft op school, wat misschien zwakke punten zijn en waar de kritiek zit."
Ze geeft als voorbeeld een enquête naar de kwaliteit van de zorgstructuur op school. "Dat was nog voor het digitale tijdperk. Samen met de mr hebben we de vragen in die enquête opgesteld en later samen alle antwoorden geturfd." De uitkomst viel haar destijds 'nogal rauw op het dak' zegt Kleemans. "Er kwam veel kritiek naar boven. Op ons dyslexiebeleid bijvoorbeeld, maar eigenlijk op de hele zorgstructuur van de school. Toen ben ik goed met de mr in gesprek gegaan over een plan van aanpak. We hebben ouderavonden georganiseerd en het professioneel aangepakt. We voelden: we zijn samen met iets heel belangrijks bezig. Dat was waardevol en leuk."

Ander niveau
In een later stadium volgde ze, samen met 'haar' mr, een cursus-op-maat van de afdeling scholing van de AOb. "Bedoeld om de medezeggenschap naar een ander niveau te tillen." Ze omschrijft dat proces als 'waardevol'. Francien Kleemans: "Het gaat natuurlijk om de kwaliteit van het onderwijs. Iedereen wil dat die kwaliteit goed is, maar allemaal heb je ook een eigen belang: als ouder, als leerkracht, als directeur, dat kan bijna niet anders dan een spanningsveld opleveren."
Het hoeft niet altijd allemaal leuk en gezellig te zijn: "De verschillende belangen moeten op tafel komen en besproken worden. Daar moet je mee dealen."
Eén ding staat voor haar als een paal boven water: "Je moet transparant en eerlijk zijn, elkaars uiteenlopende belangen erkennen. Elkaar met respect blijven behandelen, er geen verborgen agenda op nahouden: dat zijn volgens mij sleutelwoorden. En als dat lukt, dan ga je als directeur met je mr op vleugels."
Kleemans vervolgt: "Iedereen heeft een eigen rol, positie en verantwoordelijkheden en die moet je laten waar ze thuis horen. Je moet de dialoog aangaan. En uit de terminologie van 'macht' en 'kamp' blijven." Als je elkaars standpunten kent en daarover verder praat zijn zowel ouders als leerkrachten in die constellatie 'hele belangrijke gesprekspartners' voor een directeur, vindt Kleemans. "Na overleg met een mr worden besluiten beter."

Sparren
Ze heeft weleens - tijdelijk - om vertrouwelijkheid aan de mr gevraagd: "Dan wilde ik (nog) niet dat iets al op de website of in de notulen kwam. Maar ik wilde wél graag hun advies, of de mogelijkheid om in een vroeg stadium over een onderwerp te sparren. Het helpt mij soms om een betere beslissing te nemen."
En als er iets mis gaat op school, kun je als directeur met de mr optrekken in een poging om de schade te beperken, merkte Kleemans. Dat gebeurde toen de vrije school Kennemerland vanwege de omstuimige groei, een dépendance kreeg. Het team was al ontvlochten, maar kinderen en ouders moesten nog wel worden verdeeld over de twee locaties. In overleg met de mr was besloten om de kinderen op postcode in te delen. Kleemans: "Er waren veel mensen die het er niet mee eens waren. Ik had onderschat hoe veel emotie daar bij kwam kijken. Daar werden we echt door overvallen." Na overleg en samen met een lid van de mr kwamen er bijeenkomsten en gesprekken met ouders die het niet eens waren met de locatie voor hun kind. "We hebben een proces in gang gezet waardoor ouders die bezwaar had- den met ons konden overleggen. Daarna probeerden we zo transparant en eerlijk mogelijk tot een beslissing te komen. Dan kun je het er uiteindelijk niet mee eens zijn, maar de manier waarop het besluit is genomen, klopt dan wel."

Besturenfusie
De vrije scholen in de regio Noord hebben een hectische periode achter de rug: negen eenpitters zijn steeds meer gaan samenwerken en inmiddels is er een besturenfusie geweest. Vanaf 1 januari zullen uiteindelijk 10 vrije scholen onder een gemeenschappelijk bestuur gaan werken, Stichting Ithaka. In het oosten en zuiden van het land zijn al eerder vergelijkbare samenwerkingsverbanden tussen vrije scholen ontstaan.
Op haar eigen school was aanvankelijk wel weerstand tegen de plannen, kijkt ze terug. "We waren een financieel gezonde eenpitter, we groeiden, het pedagogisch klimaat was prima: ouders en leerkrachten vroegen zich af waaróm je zou willen fuseren." Als directeur was zij nadrukkelijk voorstander van een besturenfusie, zegt Kleemans. "Ik zag risico's bij al die eenpitters. Elke school heeft een vrijwillig bestuur en daarin zitten echt allemaal goed bedoelende mensen, maar de kwaliteit van die besturen loopt enorm uiteen. De één moet na een dag hard werken in een stressvolle baan 's avonds nog 30 e-mails over school doorwerken, de ander is getrouwd met een leerkracht of opa of oma van een leerling en dan speelden er ineens allemaal belangen mee. Ik vond het niet professioneel genoeg. Zo kun je mijns inziens de kwaliteit in je organisatie niet garanderen. Voor mijn gevoel bleef het bestuur niet altijd op de goede stoel zitten en daar kreeg ik last van."

Stafbureau
Sinds 1-1-2013 is de fusie in de regio noord een feit en de professionalisering moet nu door zetten: er is een nieuwe bestuurder en een raad van toezicht geformeerd. Zelf is ze inmiddels directeur af. Kleemans is sinds afgelopen augustus medewerker onderwijskwaliteit op het overkoepelende stafbureau van de stichting Ithaka. "Dus nu krijg ik met de gmr te maken. Ik verheug me erop. Er gaat een hoop gebeuren op het gebied van gezamenlijk personeelsbeleid, klachtenregelingen enzovoorts. Het is zinvol dat een gmr daar met ons over in gesprek gaat en ik wil zelf graag vertellen hoe we een kwaliteitssprong denken te gaan maken."

Zonder directeur

De laatste mr waar Francien Kleemans als directeur mee te maken had, vergaderde tien keer per jaar: vijf keer mét en vijf keer zonder haar. Veel directeuren zitten er elke vergadering bij. Onzin, vindt Kleemans: "Dat ze zonder jou vergaderen is niet bedreigend, zo moet je dat volgens mij niet zien. Het is goed als een mr vrijuit kan praten, als ze onderling een strategie af kunnen spreken en na een gedegen voorbereiding kritische vragen durven stellen. Dat houd je als directeur scherp."

Verschenen in infomr 3/2013

Categorie

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren