De kunst van goed onderhandelen

Paul van Boxtel was drie jaar hoofd scholing bij de AOb. Hij vindt dat de medezeggenschap op school zich professionaliseert. Maar het kan natuurlijk altijd beter. Je moet als mr ook met ‘een Louis van Gaal’ om kunnen gaan.

De leden van een medezeggenschapsraad moeten zichzelf misschien soms wat meer gedragen als profvoetballers, zegt Paul van Boxtel op een gegeven moment. "Die moeten om kunnen gaan met een trainer als Guus Hiddink, maar óók met een Louis van Gaal. In de mr moet je goed functioneren, ongeacht wie er tegenover je zit."

Gezellig houden
Drie jaar lang was Paul van Boxtel hoofd scholing bij de AOb. Hij bezocht veel (g)mr-en overal in het land, gaf vaak trainingen en stond mr-leden bij tijdens fusies of als er problemen waren met het bestuur. En wat hij (te) vaak zag: subassertief gedrag. "Leerkrachten willen het vaak gezellig houden in school. Ze willen geen conflict. Als een rector dan even doordrukt, laten ze zaken passeren en komen niet meer op voor hun belangen. Ik heb het wel meegemaakt dat een mr in maart nog steeds geen begroting had gezien. De mr-leden worstelden er behoorlijk mee in hoeverre ze in actie moesten komen. Er ontstond verdeeldheid binnen de raad. Men was echt te lief en de rector dacht: ik doe het lekker op mijn eigen manier."

Die situatie leidde uiteindelijk tot een adviesgeschil bij de geschillencommissie, dat door de mr werd gewonnen. En ja, hij weet dat de verhoudingen er daarna vaak niet beter op worden op school. "Maar als professioneel bestuurder moet je het kunnen hebben dat er een zaak van komt. Als je beiden professioneel bent, kun je het erover eens zijn dat je het met elkaar oneens bent." Hij beschouwt de gang naar de geschillencommissie overigens als een 'ultiem middel', benadrukt Van Boxtel. "Je moet altijd eerst praten."
Nu hij binnen de AOb een nieuwe functie heeft als adjunct hoofd collectieve belangenbehartiging, kijkt Van Boxtel terug op verzoek van Infomr. Hoe staat het ervoor met de medezeggenschap in het onderwijs? Over het geheel genomen best goed, luidt zijn conclusie. Als de nieuwe wijzigingen allemaal door het parlement komen, dan is de Wms een prima wet. Natuurlijk moet een mr zonder discussie vooraf recht hebben op bekostiging van rechtsbijstand, natuurlijk moet een mr mee kunnen praten bij de benoeming van een nieuwe bestuurder. "Dat een besluit nietig verklaard kan worden als een bestuurder je heeft gepasseerd voor instemming of advies: heel goed. En heel belangrijk: dat toezichthouders aansprakelijk gesteld kunnen worden als er iets mis gaat." Paul van Boxtel ziet geen grote leemtes meer zodra deze extra's uit de wet versterking bestuurskracht onderwijsinstellingen zijn behandeld: "Als dat allemaal is geregeld, dan is de toolbox compleet. Dan heb je geen excuus meer als er zaken uit de hand lopen."

Samenwerken moet
Er is echt sprake van professionalisering, zowel aan de kant van de medezeggenschapsraad als aan de kant van het bestuur, merkt hij. "Samenwerken is een werkwoord. Je moet er allebei wat voor doen. De tijd van: 'dat
doen we zo omdat ik het zeg' is gelukkig bijna overal voorbij. Je moet elkaar weten te vinden in school. Argumenten uitwisselen. Jij-bakken heeft geen zin." Hij zegt het nog maar eens: Het gaat om het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs. Dat is het doel van zowel de bestuurder als de beroepsgroep. "Daarvoor moet je samenwerken. Niet de tegenstellingen opzoeken, maar elkaar vinden."
En die wet, ja dat is een hulpmiddel, geen doel op zich. De procedures staan vast, maar in school moet je er samen uit zien te komen. "De wet is leuk en helpt wel, maar het gaat om de argumenten, je rug recht houden, kunnen onderhandelen." Dat laatste is een belangrijke en vaak onderschatte competentie, vindt hij. "Het gaat om drie dingen. Je moet als mr weten wat je wilt. Je moet weten hoe het betaald kan worden en je moet goed kunnen onderhandelen. Je moet die ander kunnen overtuigen, dat laatste is heel belangrijk. Hoe doe je dat met goede argumenten op een goede manier." En ja, daarbij is scholing natuurlijk héél belangrijk, preekt hij maar even voor eigen parochie.
Hij weet het: het valt niet mee om bevlogen leden te vinden, het kost tijd en moeite om erachter te komen wat je achterban vindt en hen erbij te betrekken. "Want die achterban is ook niet hyperactief op dat punt, dus het is lastig." Zo was het tijdens zijn eigen studie, zo gaat het op veel scholen: mensen zijn vooral graag bezig met de inhoud van hun eigenlijke werk. Nadenken en je bemoeien met de kwaliteit van het grotere geheel is niet sexy en vaak ook taaie kost. Maar het is altijd belangrijk om je stem te laten horen, zegt hij.
"Ik ben tijdens mijn studie in Wageningen zelf actief geweest in de medezeggenschap. De tijd van Jo Ritzen als minister van Onderwijs. We hebben niet alles bereikt wat we wilden, het was toen al polderen en compromissen sluiten. Maar als we ons stil hadden gehouden was de uitkomst een stuk slechter geweest, daar ben ik van overtuigd."

Eerder op de trein
Hij ziet de medezeggenschap steeds professioneler worden, zegt Van Boxtel. "De mr stapt op veel scholen steeds eerder op de trein. Het is niet meer een kwestie van op het eind advies geven, maar in een vroeg stadium mee praten aan de hand van een jaarplan en invloed uitoefenen. Probeer een pro-actieve mr te zijn."
Heeft hij nog een laatste tip? "Ook al is het moeilijk om leden te vinden, je moet beter kijken naar de samenstelling van de raad. Welke competenties missen we? Laat mensen doen waar ze goed in zijn!"

Verschenen in infomr 4/2014

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren