Samen pirouettes draaien in de ikc-raad

Wanneer kinderopvang en onderwijs samengaan in een integraal kindcentrum, vraagt dat om eigen afspraken over de medezeggenschap: dat is pionieren en balanceren geblazen voor medezeggenschapsraad, personeelsvertegenwoordiging (pvt) of ondernemingsraad, en oudercommissie.

 

Er komen steeds meer integrale kindcentra in Nederland. Soms gaan school en kinderopvangorganisatie noodgedwongen samenwerken, vanwege krimpende bevolkingsaantallen. Maar vaak is het ook een inhoudelijke keuze om opvang, onderwijs en ontspanning voor kinderen tussen 0 en 13 jaar te clusteren. Simone Baalhuis, beleidsmedewerker bij VOS/ABB: "Het idee achter zo'n ikc is vaak het willen realiseren van een doorgaande lijn: je wilt samen vorm geven aan de ontwikkeling en het leerproces van een kind. Als je samen een integraal kindcentrum vormt, ligt het voor de hand om ook het beleid op elkaar af te stemmen. Anders ben je continu aan het overleggen met individuen over hoe het er op de werkvloer aan toe moet gaan. In een ikc-raad kun je daarover gezamenlijk overleggen."

Formele afspraken
Bij veel ikc's ontstaat vanaf de start al enige vorm van gezamenlijk overleg, maar uiteindelijk moeten er ook formele afspraken komen over zeggenschap en medezeggenschap. Maar hoe regel je dat als de medezeggenschap in het onderwijs heel anders is geregeld dan bij de kinderopvang, zoals nu het geval is?
In de kinderopvangsector heeft het personeel medezeggenschap via de ondernemingsraad (en in kleine organisaties via de personeelsvertegenwoordiging, pvt), die over allerlei arbeidskwesties instemmingsrecht heeft en advies geeft over bedrijfseconomische zaken. Voor ouders geldt adviesrecht over de kwaliteit van de opvang, uit te oefenen via de oudercommissie. De twee groepen belanghebbenden zitten dus niet samen in een medezeggenschapsorgaan, terwijl de mr in het onderwijs juist wel ouders en personeel bundelt. De verschillende geledingen oefenen daar, afhankelijk van het onderwerp, adviesrecht of instemmingsrecht uit. Er bestaat nog geen wetgeving over medezeggenschap in integrale kindcentra. Maar aangezien personeel en ouders wel aan de slag moeten, ontstaan er her en der ikc-raden waarin de drie bestaande medezeggenschapsorganen samenwerking zoeken.
De Wet medezeggenschap op scholen geldt wel voor onderwijspersoneel van bijvoorbeeld de basisschool, maar niet voor het personeel dat bij zo'n ikc in de kinderopvang werkt. Volgens Marcel Koning, beleidsmedewerker medezeggenschap bij de AOb, is dat een serieus probleem. Hij kan zich voorstellen dat de Wms uiteindelijk ook gaat gelden voor het personeel dat in de kinderopvang werkt in een ikc. "Maar er is nu wettelijk nog niets geregeld. Het is hoog tijd dat bijvoorbeeld de po-raad om tafel gaat met het ministerie en ervoor zorgt dat de medezeggenschap binnen ikc's juridisch goed is geregeld."
Ook Baalhuis erkent: "De wetgeving maakt het heel erg lastig om de medezeggenschap in een ikc nu goed vorm te geven."

Integrale cultuur
VOS/ABB heeft onlangs samen met het Landelijk Steunpunt Brede Scholen een Handreiking IKC-raad gepubliceerd. Daarin worden drie modellen gepresenteerd voor geïntegreerde medezeggenschap in een ikc. Belangrijke doelen van die integratie volgens de opstellers: 'een integrale cultuur te bevorderen, de kloof tussen opvang en onderwijs te slechten, vraagstukken integraal te benaderen, ouders efficiënt in te zetten en te voorkomen dat een directie dubbele overleggen moet voeren.'
De modellen verschillen van elkaar in de mate waarin er gezamenlijk wordt overlegd en gezamenlijk wordt besloten. Volgens Marcel Koning van de AOb zijn niet alle modellen even geschikt om toe te passen: "Het gaat erom dat de belangen van de verschillende geledingen niet in de knel komen. Dat betekent bijvoorbeeld dat het personeel uit de kinderopvang niet mee moet kunnen beslissen over kwesties die met de cao primair onderwijs te maken hebben. Als ergens een meerderheid van de personeelsgeleding voor nodig is binnen een ikc-raad, moet je dus zorgen dat het ook om het juiste personeel gaat, dat ergens over mag besluiten. Zaken zoals taakbelasting en professionalisering van leerkrachten, daar gáát het personeel van de kinderopvang niet over." Uiteindelijk is intensief samen optrekken natuurlijk noodzakelijk, zegt beleidsmedewerker Baalhuis. "Je wilt samen vormgeven aan de ontwikkeling en het leerproces van een kind. Organisaties raken met elkaar verweven. Een besluit van de school heeft vaak consequenties voor de buitenschoolse opvang en andersom. Je wilt een gezamenlijk gedragen pedagogisch klimaat binnen een ikc."
Koning: "Er is nu natuurlijk nog een verschil in bekostigingssystematiek, wetgeving en cao's. Ik kán me voorstellen dat er ooit één cao komt voor ikc-personeel, net zoals voor oop-ers en op-ers. Je bent natuurlijk collega's in zo'n organisatie."

Eén loket

Baalhuis: "Het gaat erom hoe je je als ikc wilt presenteren aan de buitenwereld: als één loket? Dan is het misschien niet erg logisch om met een aparte brochure voor de kinderopvang en een aparte schoolgids te werken. Hoe zit het met het aannamebeleid? Zijn school en opvang breed toegankelijk of zijn er afspraken over doorstroming? Hoe zit het met tussenschoolse opvang en schooltijden? Daar moet je allemaal over nadenken."
Het is voor de huidige ikc's nog pionieren, zegt Baalhuis. "Er ligt nog niets wettelijk vast, iedereen balanceert op het randje en je moet natuurlijk wel zorgen dat je met elkaar in gesprek blijft als er bijvoorbeeld een geschil ontstaat."
Laterna Magica, een integraal kindcentrum in de Amsterdamse wijk IJburg is een voorloper wat betreft de medezeggenschap door middel van een ikc-raad. Laterna Magica ging eind 2011 van start en is bedoeld voor kinderen van 0–13 jaar. Het ikc is 52 weken per jaar geopend van 07.30 uur tot 18.30 uur.
Directeur Annette van Valkengoed merkte al direct dat het 'gek' voelde om als directie op drie verschillende bijeenkomsten met drie verschillende gezelschappen allerlei zaken te bespreken. "De onderwerpen zijn vaak hetzelfde, maar de ene keer gaat het natuurlijk om instemming, een andere keer om advies, afhankelijk van de geleding." De anderen vonden het ook niet handig en al vrij snel zaten ouders, personeel van kinderdagverblijf en school samen met de directeur om de tafel.

Dialoog
Van Valkengoed: "De kern van ons werk is de dialoog. We hebben allemaal andere expertises en verantwoordelijkheden, maar samen kunnen we tot optimalisatie komen van de plannen en onze werkwijze. Je moet respect voor elkaars rol hebben, maar iedereen kan wel meedenken." Als directeur zit zij altijd aan tafel als de Kindcentrum Raad (kc-raad) vergadert, dat gebeurt ongeveer een keer in de zes weken. De raad telt acht leden en tijdens de bijeenkomsten is altijd één leidinggevende van Laterna Magica aanwezig. Deze heeft een adviserende en informerende rol.
In de Amsterdamse kc-raad zitten vier vertegenwoordigers van het personeel  (van zowel kinderdagverblijf als school) en vier ouderleden, verdeeld over de leeftijdscategorieën van de kinderen.
Directeur Annette van Valkengoed: "We doen het samen. We gaan op een professionele manier met elkaar om en dat betekent dat je af en toe ook weet dat je terughoudend moet zijn, omdat ergens niet je bevoegdheid of expertise ligt." Maar is het wel handig als ouders bijvoorbeeld aan tafel zitten wanneer het om arbeidsomstandigheden van het personeel gaat? "Waarom niet?" reageert Van Valkengoed. "Het creëert openheid onderling. Het is daarbij natuurlijk wel belangrijk dat je een hele goede voorzitter hebt. Overal over mee willen denken is mooi, maar je kunt niet iedereen overal over mee laten beslissen. Wie heeft wáár nu verstand van, dat moet je samen in de gaten blijven houden."

Gezamenlijk belang
Ze omschrijft de werkwijze van de kc-raad liever als 'dialogisch' dan als pure 'medezeggenschap'. Van Valkengoed: "Het denken in aparte belangen moet je eigenlijk loslaten. Ieder zit daar met z'n eigen expertise en eigen achterban maar het gezamenlijk belang is dat het goed gaat op Laterna Magica en eigenlijk elke dag beter wordt voor de kinderen."
Meepraten over het pedagogisch beleid is voor veel ouders van kinderdagverblijf en bso heel belangrijk. In de mr van de basisschool komt dat aspect minder uitgebreid aan de orde. Het voedingsbeleid van het kinderdagverblijf is volledig biologisch en gezond. Dat heeft gevolgen: "Je moet dat dus ook afspreken voor de traktaties onder schooltijd, anders is het raar", vindt de directeur. Als je een integraal centrum wilt zijn, moet je ook integraal denken voor het personeel, vindt Valkengoed. "De mensen die bij ons het laatste deel van de dag werkten, hadden maar een kleine aanstelling vanaf 14.30 uur. We hebben dat besproken in de kc-raad en besloten om die medewerkers vanaf 11.30 uur in te zetten en dat te bekostigen door het als tussenschoolse opvang uit te werken. Nu staat er vanaf 11.30 eigenlijk een dubbel team, leerkrachten en pedagogisch medewerkers zien elkaar nu aan het werk en doen dingen samen en dat leidt automatisch tot 'co-teaching'. Wij merken dat dat meerwaarde heeft."

De handreiking ikc-raad is te downloaden vanaf de site vosabb.nl
Meer over de de kindercentrumraad op IJburg in het menu Actieve ouders op www.obslaternamagica.nl



Zo zit kc-raad IJburg in elkaar


De kc-raad van Laterna Magica is bedacht voordat er een landelijk advies was over de inrichting van medezeggenschap op ikc's. De Amsterdamse oplossing zit anders in elkaar dan de drie modellen van VOS/ABB en LSBS. Volgens beleidsadviseur Marcel Koning zijn de keuzes die Laterna Magica heeft gemaakt op dit vlak, het navolgen waard. "Dit waarborgt beter de belangen van de verschillende geledingen." Cruciaal daarbij is dat deze kc-raad met twee kamers werkt, waar de formele besluiten vallen. Eén kamer waar alleen ouders in vertegenwoordigd zijn doet dienst als de adviescommissie uit de wet kinderopvang. De andere kamer is samengesteld uit personeelsleden uit het onderwijs plus hetzelfde aantal ouders met een kind tussen de 4-13 jaar. Zij verzorgen de besluiten die vallen onder de regels van de Wet medezeggenschap op scholen.
De medezeggenschap uit de Wet op de ondernemingsraden speelt in dit ikc geen rol, omdat de medewerkers van de kinderopvang vallen onder de landelijke organisatie Partou en daar door de or worden vertegenwoordigd. Bijeenkomsten van de kc-raad beginnen altijd met alle leden van beide kamers. Zij lopen de agenda door en bespreken de punten gezamenlijk. Daarna vallen de formele besluiten in de mr-kamer en de oc-kamer apart. Koning adviseert wel om een deel van de avond zonder directie te vergaderen, zodat de leden van de kc-raad met elkaar kunnen bespreken wat ze ergens van vinden voor ze met de overlegpartner aan tafel zitten. "Daar hamer ik altijd op. Ook al zijn de verhoudingen nog zo goed, het gaat erom dat iedereen vrijelijk zijn mening en standpunt kan ventileren, je moet kritiek vrijuit kunnen spuien. Natuurlijk gaat het om het belang van de kinderen, maar het gaat soms ook om verschillende belangen en visies en dat moet door iedereen vrijelijk uitgesproken kunnen worden. Onze ervaring is dat dat toch moeilijker is als de directeur er altijd bij zit."
Communicatie tussen ouders en team en met de achterban vindt deels plaats via de interne site Laternaweb.nl. Ouders en medewerkers kunnen daar publiceren en er zijn aparte pagina's voor de verschillende units. De betrokkenheid van ouders is erg groot, zegt de directeur. "Het is een dynamisch geheel waarbij ouders binnen kunnen lopen, zelf ook koffie kunnen pakken en op allerlei manieren mee kunnen doen. We zijn erg laagdrempelig."
De betrokkenheid blijkt bovendien uit het feit dat er zich voor de oudergeleding in de kc-raad altijd veel kandidaten melden, zodat er tot nog toe altijd verkiezingen nodig zijn. Kandidaten kunnen zich presenteren op Laternaweb. Van Valkengoed: "Aanvankelijk was het idee om de leden van de kc-raad elke twee jaar te kiezen, maar het is toch slimmer om niet een hele ploeg in één keer te vervangen, dus nu verloopt dat gefaseerd."

Verschenen in infomr 1/2015

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren