Onderwijs 2032? Zet het nu op de mr-agenda

Hoe ziet het onderwijs eruit in 2032? Welke skills hebben leerlingen nodig voor de toekomstige arbeidsmarkt en wat betekent dat voor het werk van leerkrachten? Staatssecretaris Sander Dekker wil daar graag een brede dialoog over. Die kan beginnen in de medezeggenschapsraad, vindt rayonbestuurder Albert Krist van de Algemene Onderwijsbond.

De tijd dat leerkrachten tijdens een les van 50 minuten 'een verhaal van 40 minuten af stonden te draaien' zijn allang voorbij, merkt Krist op alle scholen die hij bezoekt. "Natuurlijk past die aanpak heel soms, maar dat is de uitzondering." Toch ziet hij scholen die nog kramp.achtig vasthouden aan klassikale lessen, waar nog stevige schotten tussen de verschillende vakken staan en waar 'gepersonaliseerd leren' niet aan de orde is. Veel scholen vinden het wel makkelijk om vast te houden aan het bekende, de lessentabel, en af en toe eens met een uurtje te schuiven. Maar het moet echt anders, benadrukt Krist.

Eindtermen

"Paul Rosenmöller heeft het onderwijs laatst opgeroepen: ga ermee aan de slag. Op de site van de VO-raad staat dat ook. Sinds de commissie Dijsselbloem (2008, red.) is er veel meer vrijheid gekomen: je moet als school aan de eindtermen voldoen, en hoe je dat doet mag je zelf weten. Je kunt je als school in alles onderscheiden als je dat wilt. Gebruik die mogelijkheden. Nu de nieuwe wet Onderwijstijd in augustus in werking treedt en de 40 maatwerkuren overboord zijn gegooid, moet je op school echt die inhoudelijke discussie gaan voeren: wat willen we precies met ons onderwijs?"
En pak het dan wel eerlijk aan, adviseert hij: eerst over de inhoud praten, het nieuwe onderwijskundig plan ter instemming voorleggen aan de mr, en pas daarna kijken hoe je dat voor elkaar kunt krijgen, bijvoorbeeld door aanpassing van het taakbeleid. "Je kunt vaststellen dat je klassen meer wilt samenvoegen en muren weg wilt halen: dat is inhoudelijk belangrijk en dat staat voorop. Daarna moet je zorgen dat de profs hun werk goed kunnen doen: door als directie voor goed materiaal te zorgen, door opleidingen en cursussen te faciliteren."

Klassenverband

De medezeggenschapsraad is een perfect podium om die discussie te starten, vindt Krist. "Welke kant wil je als directie op met je onderwijs? Hoe dwingend moet zo'n lesrooster zijn en hoeveel wil je nog in klassenverband werken? Hoe ga je om met ict?"
Het schoolplan moet natuurlijk vanuit onderwijskundige idealen worden opgesteld en de mr is de goede plek om daar over te praten: met de professionals, de docenten, maar natuurlijk ook met de ouders en de leerlingen: wat verwachten die van de school? Als er klachten zijn: dit is het moment om alles tegen het licht te houden en te bespreken. "Je moet nu de kansen pakken. Afspraken en gewoonten op een rijtje zetten en bekijken hoe je het verder wilt. Door de nieuwe wet veran.dert er van alles, dus je zult er ook over móeten praten met elkaar. Hoe wil je het onderwijs vormgeven op jouw school, waar wil je, om te beginnen, bijvoorbeeld in 2020 staan?"

Stappenplan

Krist realiseert zich dat veranderingen op de meeste scholen 'niet via revolutie, maar via evolutie' verlopen, zegt hij. "Prima. Maak maar een stappenplan. Probeer het eerst bij een paar vakken uit." Scholen zijn soms bouwkundig niet geschikt voor een nieuwe manier van lesgeven. Veel scholen zijn krap gebouwd. Er is een minimaal aantal vierkante meters beschikbaar voor leerlingen en personeel. Je moet stapje voor stapje kijken hoe je dat aan kunt passen als je meer in domeinen wilt werken en de structuur met vaste klassen wilt doorbreken. "Hoe kun je met thema's werken die door de verschillende vakken heen lopen? Het gaat in deze wereld vooral om verbanden zien. Daar moet je als school aan werken en dat verplicht je tot meer onderling overleg, je moet de inhoud van je lessen op elkaar afstemmen, meer in teams gaan werken."

Praat met elkaar

Krist pleit voor meer 'vakcollegiaal overleg' op scholen. "Vroeger had je natuurlijk de secties die met elkaar overlegden, dat is op veel scholen verdwenen. Maar met elkaar praten over de inhoud en aanpak van je onderwijs keert gelukkig weer terug: gewoon een middag per week bij elkaar zitten heeft zin. Deel met elkaar wat je hoort over hoe ze het op andere scholen doen. Iedereen is altijd maar bang voor extra werkdruk, maar als je goed met elkaar overlegt en het loopt lekker, zorgt dat vooral voor meer tevredenheid."
Krist ziet veel docenten die te weinig ruimte opeisen, zegt hij. "Je bent een professional, je bent hbo-opgeleid. Dan beslis je toch zélf welke opleiding je wilt doen in de 83 uren die je voor scholing beschikbaar hebt? Ook al vindt de directie iets anders handig, daar gáán ze niet over. Je moet de ruimte die de cao je biedt, ook wel gebruiken en pakken. En niet denken: ik doe maar niks want dan heb ik het ook niet zo druk. Met zo'n houding moet je ook niet verbaasd zijn dat de directie je als een klein kind gaat behandelen."

Franse gans

Er is extra geld voor gepersonaliseerd leren beschikbaar via het sectorakkoord. Maar, benadrukt Krist ook: als je als school andere dingen wilt en meer wilt gaan doen, moet er waarschijnlijk ook iets af: het gaat om keuzes maken. "We zijn in het onderwijs te vaak een Franse gans met een trechter op z'n bek waar steeds maar meer in wordt gepropt." Daar moet je als mr dus op letten, vindt de bestuurder. "Als je iets nieuws in wilt voeren dan moet er geld voor zijn, en er moet tijd voor zijn. Zo simpel is het. Als je iets overneemt van een andere school omdat het zo ontzettend leuk is en goed werkt, prima, maar dan moet er dus wel iets anders áf. Zoals Goethe zei: In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister."
Zie ook: www.onsonderwijs2032.nl

Verschenen in infomr 2/2015

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren