Lessen in eerlijke medezeggenschap

Kees Evers (62) verloor zijn baan als gevolg van zijn activiteiten in de medezeggenschapsraad, wist via de rechter terug te keren en stelt zich wederom kandidaat voor de mr op zijn school. Opnieuw heeft hij een strijdbare agenda, want de zaken die hij in 2011 aan de orde stelde zijn nog niet veranderd. “Als iemand mij hindert door de regels te overtreden, word ik heel fel.”

Waarom gaat het soms helemaal mis tussen een medezeggenschapsraad en de bestuurder, zoals het Stedelijk Lyceum in Enschede overkwam? Voormalig gmr-voorzitter Kees Evers heeft daar wel ideeën over: "Dat gebeurt als er ernstige problemen aan de orde zijn en als het niet lukt constructief te praten. Maar vooral als een van de overlegpartners zich niet aan de regels houdt."
Op het Stedelijk Lyceum kwamen deze drie ingrediënten samen in 2009, toen na een tumultueuze periode een nieuwe bestuurder aantrad. Die moest puinruimen: de school zat als gevolg van een mislukt experiment met hoge tekorten en de vorige bestuurder had het vertrouwen van de raad van toezicht en de gmr verloren. De unaniem gekozen nieuwe baas zou het zwaar krijgen, besefte de gmr. "We hebben expliciet gezegd dat we hem niet in de weg zouden gaan zitten. We wilden hem de ruimte geven om deze moeilijke situatie op te lossen." Maar binnen een jaar zaten de nieuwe bestuurder en een gmr-afvaardiging bij de rechter, was een ander deel van de gmr afgetreden en haalden de conflicten rond de medezeggenschap op Het Stedelijk de lokale pers en de vakbladen.
Van de gebruikelijke lieve vrede in medezeggenschapsland was in Enschede weinig meer te merken. En, net zo ongebruikelijk: een deel van de gmr bleef strijden, ook toen de zaak vervelende persoonlijke gevolgen kreeg. Evers wenste net als enkele betrokken ouders niet te wijken, terwijl andere personeelsleden de druk niet langer aankonden en de zaak op hun beloop lieten. "Ik was gekozen in een functie. Daarbij kan het gebeuren dat een andere partij je hindert, dat mag. Maar hier ging het hinderen tegen alle regels in. De bestuurder gaf toe dat hij tegen de wet in handelde, maar was niet van plan om daar iets aan te veranderen. En dan word ik heel fel."
Met die opstelling is hij een uitzondering, beseft de voormalige gmr-voorzitter. Met het accepteren van de gevolgen en het volhouden in zijn verzet al helemaal: "Een gezin kun je dit niet aandoen, maar ik ben alleen. En ik dacht: ik red me wel. Toch is het heel krap geweest. De school gaf na mijn gedwongen ontslag onjuiste informatie aan het UWV en daardoor zat ik drie maanden zonder inkomen. Collega's en familie hebben me erdoorheen geholpen."

Gegokt

De medezeggenschap in het onderwijs heeft een wankele basis, vindt Evers. De wet geeft rechten en mogelijkheden, maar eist ook dat elk overleg is gericht op het bereiken van overeenstemming. Koste wat kost proberen mr-leden de lieve vrede te bewaren en besturen spelen daarop in. "De goede niet te na gesproken, maar door heel wat besturen wordt medezeggenschap niet serieus genomen. Dat hoeft ook niet, want het bestuur heeft veel middelen om het personeel onder druk te zetten. Ze winnen altijd. Maar in dit geval heeft de bestuurder gegokt en verloren. Daar ben ik best trots op. De uitspraak versterkt de positie van medezeggenschapsraden die hun poot stijf willen houden."
De Centrale Raad van Beroep, de hoogste rechter in arbeidsconflicten, laat er geen misverstand over bestaan: mr-leden moeten vrijmoedig kritiek kunnen geven om hun werk goed te doen. Als een mr-lid wordt ontslagen, mag er geen aanwijzing zijn dat het lidmaatschap van een medezeggenschapsorgaan daarbij een rol speelt. En bij een meningsverschil mag een mr-lid stevige bewoordingen gebruiken, ook naar de buitenwereld.

Omzichtig

De meeste medezeggenschapsraden opereren in de praktijk juist uiterst omzichtig. Ze doen er alles aan om conflicten te vermijden, onder andere uit vrees voor persoonlijke consequenties. "Ontslag in verband met mr-werkzaamheden komt vaker voor. Kees Evers is echt niet de enige", zegt AOb-advocaat Frans Lathouwers die in de ontslagzaak voor Evers optrad. "Zo'n verband is echter meestal lastig aan te tonen. Gelukkig brengt deze uitspraak de ontslagbescherming van mr-leden op hetzelfde niveau als geldt voor leden van ondernemingsraden. In een mr-discussie over schoolaangelegenheden mag een mr-lid zich kritisch opstellen en stellige taal gebruiken, ook bewoordingen die je in de relatie tussen werknemer en werkgever zou.den worden aangerekend. Bestuurders moeten in de medezeggenschap tegen een stootje kunnen."
Toch is het maar de vraag of mr-leden het nu wel aandurven om zich steviger op te stellen in discussies met de overlegpartner, zoals ondernemingsraden dat wel doen. Katinka Slump, die in de zaak rond de Enschedese school optrad als advocaat van de oudergeleding van de mr, waarschuwt voor te hoge verwachtingen: "De uitspraak is geweldig, maar kijk in deze zaak ook naar de betrokkenen die we niet horen. Het ministerie van Onderwijs en de Inspectie hebben alle overtredingen van de medezeggenschapsregels door de vingers gezien. De vo-raad zegt niets over de strijdigheid met hun code voor goed bestuur. De raden van toezicht gaven niet thuis toen de ouders zich daar meldden. Eigenlijk pakt dit schoolbestuur keer op keer een koekje van de tafel zonder daarvoor gestraft te worden. Andere bestuurders zien dat. Zij denken: zo doe je dat dus. Wat er ook gebeurt, er zijn geen consequenties voor de bestuurder. En dus kan dit morgen op een andere school weer net zo gebeuren."

Modder

Kees Evers' ontslag is door de rechter teruggedraaid, de school moet hem weer in dienst nemen. Bij het verschijnen van dit blad zou hij weer voor de klas kunnen staan om economie-les te geven. Tenminste, als het lukt om alle vuiltjes uit het verleden op te ruimen. Tijdens de procedure is er nogal wat modder over Evers uitgestort. "Ik wil best weer samenwerken met de mensen die daaraan hebben meegedaan, maar dan moeten we wel eerst praten." De school hoeft er niet op te rekenen dat deze economieleraar zijn activiteiten beperkt tot lesgeven, teamvergaderingen en huiswerk nakijken: "Er komen nieuwe mr-verkiezingen en ik stel me zeker kandidaat. Ik heb dit allemaal niet gedaan om in een hoekje te zitten wachten op verbeteringen. Iemand maakt nog steeds op zijn eigen manier misbruik van de medezeggenschap en als mijn collega's op me stemmen, ga ik dat gewoon weer aanpakken."

Tijdlijn 'zaak-Evers'


juni 2009: Op Het Stedelijk Lyceum treedt een nieuwe gmr aan met Kees Evers als voorzitter.
1 maart 2010: Gmr krijgt samenvatting van bezuinigingsplan voorgelegd. Bestuurder wijst verzoek om inzage in de financiële gegevens af. Voorzitter Evers stelt gmr voor om een geschil aan te spannen.
21 april 2010: Meerderheid van verdeelde gmr besluit dat alle leden moeten aftreden om nieuwe verkiezingen te houden. Evers en ouderleden verzetten zich hiertegen: de meerderheid kan de anderen niet dwingen tot aftreden. De oudergeleding dient met steun van Evers een interpretatiegeschil in bij de LCG WMS over gebrekkige informatie en vergoeding van juridische kosten.
21 oktober 2010: Nieuwe gmr treedt aan; Evers en andere leden oude gmr erkennen deze niet, de verkiezingen zijn niet rechtmatig tot stand gekomen.
11 november 2010: LCG WMS stuurt de bestuurder terug naar de gmr van Evers om de kostenvergoeding en andere kwesties te bespreken. De bestuurder weigert met de groep Evers te praten. Zowel de oudergeleding van de gmr als het schoolbestuur gaan in beroep bij de Ondernemingskamer.
1 april 2011: Uitspraak Ondernemingskamer: de oude gmr is niet opgehouden te bestaan en de school moet de
gemaakte juridische kosten vergoeden.
15 juli 2011: Het Stedelijk ontslaat Evers 'om redenen van gewichtige aard'.
20 september 2011: Schoolbestuur verwerpt bezwaar van Evers tegen zijn ontslag; Evers gaat met steun van de oudergeleding in beroep bij rechtbank.
11 juli 2012: Tussenuitspraak rechtbank Almelo: bestuur moet ontslagredenen onderbouwen.
7 november 2012: Uitspraak rechtbank Almelo: het ontslag is niet terecht, maar de gevolgen blijven in stand omdat de
arbeidsverhouding is verstoord. Evers tekent beroep aan omdat het ontslag is veroorzaakt door zijn gmr-werk. Hij wil terugkeren.
12 maart 2015: Uitspraak Centrale Raad van Beroep: Het Stedelijk heeft Evers ontslagen vanwege zijn mr-werk en dat mag niet. De school moet hem weer in dienst nemen.



Medezeggenschapsfatsoen

Uit de uitspraak van de Centrale Raad voor Beroep over het ontslagverbod uit de Wet medezeggenschap op scholen:

[Dit] strekt [ertoe] te voorkomen dat leden van medezeggenschapsorganen onder vrees voor benadeling hun werkzaamheden uitoefenen. Gezien deze beschermende strekking mogen geen hoge eisen worden gesteld aan het verband tussen de beëindiging van de betrekking van een (voormalig) lid van een medezeggenschapsraad en het uitoefenen van aan het lidmaatschap van een medezeggenschapsorgaan verbonden taken. Alleen zo kan worden voorkomen dat betrokkenen terughoudend zijn bij de vervulling van hun rol als lid van een medezeggenschapsorgaan en zich niet met de nodige vrijmoedigheid durven uiten. In het verlengde hiervan moet worden aangenomen dat uit de beschermende strekking van het ontslagverbod eveneens voortvloeit dat een (voormalig) lid van een medezeggenschapsraad grote vrijheid geniet bij het uiten van kritiek en in de wijze waarop hij die formuleert.

Verschenen in infomr 2/2015

Categorie

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren