Column Rob Luchsinger: Vertrouwen én toezicht

Vele jaren geleden, het zal begin jaren negentig van de vorige eeuw geweest zijn, bracht ik met een collega een werkbezoek aan een naburige school voor voortgezet speciaal onderwijs aan moeilijk lerende kinderen. In die tijd waren de labels nog verbluffend duidelijk en lieten ze weinig aan de verbeelding over. Tegenwoordig heet dit schooltype Praktijkonderwijs en is het met één pennenstreek een vorm van regulier voortgezet onderwijs geworden. Doelgroep en doelstellingen zijn niet of nauwelijks gewijzigd, alleen de budgetten zijn in de loop de jaren bijna gehalveerd. Maar dat terzijde.

Mijn collega en ik klopten aan bij de directeur van de school die op dat moment les aan het geven was. Ook een verschijnsel dat we tegenwoordig vooral uit de verhalen van de oude garde kennen. We werden hartelijk welkom geheten, maar ietwat geschrokken want de goede man was onze komst vergeten. Als, toen al, oude rot in het onderwijsvak had hij echter een sublieme oplossing voor het probleem wie er op de groep leerlingen moest passen terwijl hij ons rond ging leiden. Hij keek eens rond in de groep waar hij voor stond. Veertien jongeren tussen de zestien en achttien jaar keken verwachtingsvol terug. Toen stelde hij zijn vraag: "Wie wil er vanmiddag directeur zijn?"
Enthousiast staken bijna alle leerlingen hun hand op. "Goed dan", zei de schoolleider, "dan zijn jullie nu allemaal directeur van jezelf! Let goed op jezelf als ik de rest van de les met deze mensen ergens anders in het gebouw ben!"
Waarom deze anekdote uit de oude doos in een magazine over moderne medezeggenschap? De herinnering kwam spontaan bij mij boven tijdens het WMS-congres in Ede op 11 november. Een inspirerende dag met ook erg veel interessante workshops. Ik volgde onder andere een workshop over de code goed bestuur in relatie tot medezeggenschap. Hierbij was er veel aandacht voor de relatie tussen de medezeggenschapsraad en de raad van toezicht. Samen verantwoordelijk voor de horizontale verantwoording binnen scholen of scholengroepen. Mooi. Tijdens het bespreken van deze materie kwam een verschijnsel naar voren dat al eerder mijn verbazing had gewekt: het toezichthoudend bestuur, ook wel one-tier model genoemd. De andere variant is algemeen bekend: het model Raad van Toezicht (RvT), ook bekend als two-tier model. De crux van de code goed bestuur zit hem in de scheiding tussen bestuurlijk handelen en het toezicht hierop. Het toezichtmodel met een RvT heeft minimaal de belofte in zich dat die scheiding goed zit. Het toezichthoudend bestuur daarentegen verenigt het bestuurlijk handelen en het toezicht hierop in dezelfde personen.
Ik hoef hier geen lijst op te sommen van kleinere en grotere incidenten waarbij steeds weer bleek dat het model waarbij de slager zijn eigen vlees keurt niet deugt. Zoals ik een bestuurder ooit hoorde zeggen over mensen in het algemeen: "vertrouwen is goed en móet, net zoals controle". Het one-tier model is legaal maar in mijn ogen onwenselijk omdat de schijn van gebrek aan goed toezicht erg snel is gewekt. Hoe gaat een mr het functioneren van het bestuur bespreken met de toezichthouder als het hier om dezelfde personen gaat ? Ik heb daar weinig vertrouwen in en ik hoop dat degenen die het toezicht op het toezicht houden zich realiseren dat het toezichthoudend bestuur een model is dat in het museum thuishoort, waar het een plaats kan krijgen naast de lesgevende schoolleider. Ondertussen denk ik dat het natuurlijk niet altijd gelijk fout hoeft te gaan bij die zelfcontrole. De klas uit het begin van mijn verhaal heeft die middag zijn toezichtsopdracht goed vervuld.

Verschenen in infomr 4/2015

Categorie

Sleutelwoorden

Deel dit artikel:

Gerelateerde artikelen

Cookie wetgeving

Online cookiepolicy
De Nederlandse Telecomwet schrijft sinds 5 juni 2012 voor dat de gebruiker van websites op de hoogte moet zijn van het plaatsen en uitlezen van cookies. Een cookie is een bestandje met een tekenreeks dat bij uw bezoek aan een website naar uw computer wordt gestuurd en waarmee uw computer bij een volgend bezoek wordt herkend.

Welke cookies gebruikt de AOb?
1. Google Analytics
De website www.aob.nl plaatst cookies die voortkomen uit het Google Analytics script dat op de website wordt ingeladen. Google Analytics is een hulpprogramma voor webstatistieken waarmee website-eigenaren inzicht kunnen krijgen in de manier waarop bezoekers omgaan met hun website. Door middel van Google Analytics proberen wij uw website bezoek zo gebruiksvriendelijk mogelijk te houden.

Meer informatie over cookies?
Op de volgende websites kunt u meer informatie over cookies vinden:
Consumentenbond: Wat zijn cookies?
Consumentenbond: Waarvoor dienen cookies?
Consumentenbond: Cookies verwijderen
Consumentenbond: Cookies uitschakelen
Deze site maakt gebruik van cookiesMeer informatieAccepteren